Ne yenir, ne yenmez

Hashimoto'da kırmızı et yenir mi? Porsiyon ve pişirme

Evet, Hashimoto'da kırmızı et yenebilir; yasak sayılmaz. Demir, B12, çinko ve protein sağlar. Çoğu kişi için haftada 1–2 kez, avuç içi kadar yağsız et ya da 3–4 ızgara köfte yeterlidir. Sucuk, salam ve sosis gibi işlenmiş etler seyrek tutulur. Haşlama, fırın ve tencere yemeği, kömürde yakılmış ete göre daha uygun pişirme biçimleridir.

7 dk okuma

Hashimoto'da kırmızı et yenir mi? Porsiyon ve pişirme

Köfte, kuşbaşı, kıymalı sebze yemeği: kırmızı et Türk sofrasında sık yer alır. Bir yanda "otoimmün hastalıkta et iltihabı artırır" diyenler, öbür yanda "yalnız et yiyin" diyenler var. Hashimoto'da (halk arasında haşimato) etin sofradaki yeri bu iki ucun arasında bir yerde durur.

Hashimoto'da kırmızı et yasak mı?

Değil. Kırmızı etin Hashimoto'yu başlattığını ya da tiroid antikorlarını yükselttiğini gösteren bir kanıt bilinmiyor. Hashimoto'da beslenmeyi ele alan derlemeler tek bir besini yasaklamıyor; sebze, baklagil, balık ve zeytinyağının ağır bastığı, Akdeniz tipine yakın bir düzeni öne çıkarıyor. Bu düzende kırmızı et vardır, ama her gün tabağın ortasında durmaz. Ayrıntısı Akdeniz tipi beslenme sayfasında.

Et yemek hastalığı geçirmez, etten uzak durmak da geçirmez. Üzerinde durulacak üç şey var: ne sıklıkta yediğiniz, tabağa ne kadar koyduğunuz ve etin türü.

Kırmızı et tiroid açısından ne sağlar?

  • Demir: tiroid hormonunu üreten enzim demirle çalışır. Beslenme ve tiroid ilişkisini inceleyen derlemeler, demir eksikliğinin tiroid hormonu yapımını zorlaştırabildiğini belirtiyor. Etteki demir, mercimek ya da ıspanaktaki demire göre daha kolay emilir.
  • B12 vitamini: yalnız hayvansal besinlerde bulunur. Et, bu vitaminin gündelik kaynaklarından biridir.
  • Çinko ve selenyum: ikisi de tiroid hormonlarının işlenmesinde görev alan minerallerdir; et bunlara ölçülü bir katkı yapar.
  • Protein: küçük bir porsiyon bile öğünün daha uzun tok tutmasını sağlar.

Hashimoto'lu kadınlarda, özellikle adet kanaması yoğun olanlarda demir deposu sık düşer. Bu konunun tahlil ve beslenme tarafı Hashimoto'da demir ve B12 eksikliği yazısında anlatılıyor.

Haftada kaç kez, ne kadar kırmızı et yenir?

Hashimoto'ya özel bir sayı yok. İngiltere'nin ulusal beslenme rehberi (Eatwell Guide) protein için baklagile, balığa ve yumurtaya da yer açmayı, etin yağsız parçasını seçmeyi, kırmızı ve işlenmiş eti azaltmayı önerir. Diyetisyen pratiğinde çoğu yetişkin için haftada 1–2 öğün kırmızı et makul bir sıklıktır.

Tabağa konacak miktar için ev ölçüleri:

  • Izgara ya da fırın et: parmaklar hariç avuç içi kadar, bir parmak kalınlığında
  • Izgara köfte: 3–4 orta boy
  • Kuşbaşı: 5–6 parça
  • Kıymalı sebze yemeği: kişi başı 2 yemek kaşığı kıyma

Bir haftanın akşamları şöyle dağılabilir: iki akşam balık, iki ya da üç akşam kuru baklagil ve zeytinyağlı sebze, bir akşam tavuk, bir akşam kırmızı et. Salı günü kıymalı ıspanak ve yoğurt, cumartesi 3 ızgara köfte, bol yeşillikli salata ve 4 yemek kaşığı bulgur pilavı gibi. Balık günleri için Hashimoto'da balık, etsiz günler için nohut, mercimek ve fasulye yazılarına bakabilirsiniz.

Demir deponuz düşükse diyetisyeniniz et öğününü bir süre artırabilir. Kolesterolünüz yüksekse ya da gut hastalığınız varsa sıklık azaltılabilir. Sayı tahlile ve kişiye göre değişir.

Hangi et, hangi parça seçilir?

Dana ve kuzunun yağsız kısımları ilk seçenektir: but, nuar, kontrfile, bonfile. Kıymayı kasapta yağsız parçadan çektirmek, hazır "köftelik" kıymaya göre yağı belirgin azaltır. Kuzu eti daha yağlıdır; pişirmeden önce görünen yağı ayırın. Kuyruk yağı ve iç yağı eklenmiş kıymayı seyrek kullanın.

Yağ konusu Hashimoto'da ayrıca önem taşır. Tiroid az çalıştığında kandaki LDL kolesterol yükselebilir; ilaçla TSH hedefe geldiğinde çoğu zaman geriler. Bu dönemde yağlı et, sakatat ve tereyağını aynı güne yığmamak akılcı olur.

Ciğer demir ve B12 açısından zengindir, ama A vitamini de çok yüksektir. Sık ve büyük porsiyon yerine arada bir, küçük porsiyon yeterlidir. Gebelikte ciğer ve ciğerli ürünler önerilmez. Kemik suyunun tiroide özel bir yararını gösteren bir çalışma ise bilinmiyor; kemik suyunu çorba olarak içmenizde sakınca yok, ondan özel bir etki beklemeyin.

Sucuk, salam, sosis ve pastırma ne olacak?

İşlenmiş etlerde tuz ve doymuş yağ yüksektir. Bu uyarı Hashimoto'ya özel değil, herkes için geçerlidir. Her sabah sucuklu yumurta yerine haftada bir gün, ince 3–4 dilim sucuk daha ölçülü bir alışkanlıktır. Ödem şikâyetiniz varsa tuzlu şarküteri ürünlerinden sonraki gün tartıdaki artış sizi şaşırtmasın; bu çoğunlukla sudur.

Kavurma ev yapımı olsa da yağlı ve tuzludur; kahvaltıda 1 yemek kaşığını geçmeyin. Markette etiketin "içindekiler" bölümü kısa olan ürünü seçin: et, tuz, baharat.

Kırmızı et nasıl pişirilir?

Haşlama, tencere yemeği, güveç ve fırın ilk sıradadır. Sebzeyle birlikte pişen et hem porsiyonu küçültür hem öğüne lif katar: etli kuru fasulye, kıymalı kabak, sebzeli güveç. Izgarada eti ateşe çok yaklaştırmayın; kömürleşmiş, kararmış kısımları kesip ayırın. Bol yağda kızartma ve tereyağında kavurma seyrek kalsın.

  • Köfte ve kıymayı ortası pembe kalmayacak biçimde pişirin.
  • Etin yanına limonlu salata ya da biberli domatesli söğüş koyun; aynı öğündeki bitkisel demirin emilimine yardım eder.
  • Çayı yemeğin hemen üstüne değil, biraz sonra için.

Gebelikte az pişmiş et ve etli çiğ köfte yenmez.

Kırmızı et tiroid ilacının emilimini etkiler mi?

Et, levotiroksinin (tiroid ilacı) emilimini bozduğu bilinen besinler arasında sayılmaz. Tiroid kılavuzlarının uyarısı demir ve kalsiyum içeren ilaç ve takviyeler içindir; bunlar tiroid ilacıyla etkileşebilir. Tabağınızdaki etin demiri bu uyarının konusu değildir.

İlacınızı hekiminizin tarif ettiği biçimde alın; etli ve yağlı ağır yemeklerle ilacınızın arasını ona ya da eczacınıza sorun. Etli yemeğin yanına bol sebze ve salata koymak sindirimi de rahatlatır. Kahvaltı tabağıyla ilgili öneriler tiroid ilacı ve kahvaltı saati yazısında.

Yalnız et diyeti ya da etsiz beslenme Hashimoto'ya iyi gelir mi?

Yalnız etten oluşan "karnivor" diyetin Hashimoto'da yararını gösteren bir çalışma bilmiyoruz. Bu düzende lif, C vitamini ve folat kaynakları sofradan çıkar; kabızlık ve kolesterol yüksekliği gibi sorunlar ağırlaşabilir. Otoimmün protokolde (AIP) et serbesttir, ama o diyet de sebzeyle birlikte ve sınırlı bir süre uygulanır.

Et yemeden beslenmek de mümkündür. O zaman B12, demir ve iyot tahlille izlenir, açık planlı biçimde kapatılır. Bu durum vejetaryen ve vegan beslenenler sayfasında ele alınıyor.

Ne zaman hekime başvurmalı?

Çabuk yorulma, solukluk, çarpıntı, tırnaklarda kırılma, buz ya da toprak yeme isteği demir eksikliği belirtisi olabilir. Bunu daha çok et yiyerek geçiştirmeye çalışmayın; önce tahlil gerekir. Dışkının siyah renkte olması ya da kanlı olması, nedeni açıklanmayan kilo kaybı beklemeden hekime gitmeyi gerektirir.

Et yedikten birkaç saat sonra kaşıntı, kurdeşen ya da dudakta şişme oluyorsa alerji açısından değerlendirilmelisiniz. Gut, böbrek hastalığı ya da yüksek kolesterolünüz varsa et miktarını hekiminiz ve diyetisyeniniz birlikte belirler.

Et yemediğiniz günlerde tabağa hangi protein kaynağının gireceğini Hashimoto'da günde ne kadar protein almalı yazısındaki tabloda bulabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Hashimoto'm var, ferritinim düşük çıktı; her gün kırmızı et yersem demirim yükselir mi?

Yalnız etle depoyu doldurmak çoğu zaman uzun sürer. Düşük ferritinde hekiminiz önce nedeni araştırır, gerekiyorsa demir ilacı yazar. Siz haftada birkaç öğün kırmızı et, yanında kuru baklagil ve limonlu salata ile destek olabilirsiniz. Her gün et yemeniz gerekmez. Demir ilacı kullanacaksanız tiroid ilacınızla arasını hekiminize sorun.

Hashimoto hastasıyım, kolesterolüm yüksek çıktı; kırmızı eti tamamen kesmeli miyim?

Tamamen kesmeniz çoğu zaman gerekmez. Önce TSH değerinize bakılır, çünkü tiroid az çalışırken kolesterol yükselebilir. Bu arada yağsız parçayı seçin, porsiyonu avuç içi kadar tutun, haftada bir öğüne inin. Önce sucuk, sakatat ve kuyruk yağını azaltın. Son kararı hekiminiz verir.

Hashimoto'yum, akşam et yediğim günlerin sabahında yüzüm şiş oluyor; et ödem yapar mı?

Etin kendisinden çok yanındaki tuz ödem yapar. Sucuk, pastırma, soslu ızgara, turşu ve tuzlu meze aynı akşam bir araya geldiğinde vücut su tutar. Eti sade pişirin, tuzu sofrada eklemeyin, yanına bol salata koyun. Şişlik buna karşın her sabah sürüyorsa tiroid değerlerinize ve tansiyonunuza baktırın.

Hashimoto'lu biri olarak ciğer yemem tiroidime yarar mı?

Ciğer demir ve B12 açısından zengindir, ama tiroide özel bir yararı gösterilmemiştir. A vitamini çok yüksek olduğu için sık yenmez; ayda bir iki kez, 3–4 ince dilim yeterlidir. Gebeyseniz ya da gebelik planlıyorsanız ciğer yemeyin. A vitamini içeren takviye kullanıyorsanız bunu hekiminize söyleyin.

Kaynaklar

  1. Rayman MP. Multiple nutritional factors and thyroid disease, with particular reference to autoimmune thyroid disease. Proc Nutr Soc 2019 — demir ve selenyumun tiroid hormonu yapımındaki yeri
  2. Mikulska AA ve ark. Metabolic Characteristics of Hashimoto's Thyroiditis Patients and the Role of Microelements and Diet in the Disease Management-An Overview. Int J Mol Sci 2022 — çinko dahil eser elementlerin Hashimoto'daki yeri
  3. Hu S, Rayman MP. Multiple Nutritional Factors and the Risk of Hashimoto's Thyroiditis. Thyroid 2017 — demir eksikliği ile Hashimoto ilişkisi
  4. Danailova Y ve ark. Nutritional Management of Thyroiditis of Hashimoto. Int J Mol Sci 2022 — Hashimoto'da genel beslenme düzeni
  5. Liu H, Peng D. Update on dyslipidemia in hypothyroidism: the mechanism of dyslipidemia in hypothyroidism. Endocr Connect 2022 — tiroid az çalışırken kolesterolün yükselmesi
  6. Jonklaas J ve ark. Guidelines for the treatment of hypothyroidism: prepared by the American Thyroid Association task force on thyroid hormone replacement. Thyroid 2014 — tiroid ilacının alınma biçimi; demir ve kalsiyum içeren ürünlerle etkileşim
  7. NHS. The Eatwell Guide — kırmızı ve işlenmiş etin azaltılması, yağsız parça seçimi
  8. NHS. Foods to avoid in pregnancy — gebelikte ciğer ve az pişmiş et uyarısı

İletişim

Hashimoto'da sofranızı birlikte düzenleyelim

Tahlil sonuçlarınızı, ilacı hangi saatte aldığınızı ve gün içindeki öğün düzeninizi konuşarak size uygun bir sofra kuralım. Görüşme ofiste ya da görüntülü yapılabilir.