Hashimoto Diyetinde Mevsim Sebze ve Meyve Takvimi
Türkiye pazarında hangi ay hangi sebze ve meyvenin bol olduğu, her ay için bir sofra örneği, mevsim dışında dondurma ve kurutma, boş pazar listesi.
Not: Takvim Türkiye'deki açık tarla mevsimini gösterir; bölgeye ve yılın havasına göre birkaç hafta kayabilir. Seradan gelen ürünler her ay bulunur. Bu sayfa kişiye özel beslenme planı değildir; miktarlarınızı diyetisyeniniz belirler.
Mevsim takvimi ne işe yarar?
Hashimoto (halk arasında haşimato) sofrasında sebze ve meyve her gün yer alır; çeşit arttıkça tabak da zenginleşir. Mevsiminde toplanan ürün pazarda bol bulunur, tadı yerindedir ve uzun yol beklemeden tezgâha gelir. Takvime bakarak her ay neyin bol olduğunu görür, haftalık planınızı ona göre kurarsınız.
Sayfadaki tablo hangi ay hangi sebze ve meyvenin pazarda bulunduğunu, yanındaki sütun da o ay evde pişebilecek bir yemeği gösterir. Altta o ayın pazar listesini yazacağınız boş bir kâğıt var.
Ay ay sebze ve meyve takvimi
| Ay | Sebze | Meyve | Sofradan bir örnek |
|---|---|---|---|
| Ocak | Lahana, karnabahar, brokoli, pırasa, kereviz, ıspanak, havuç, turp | Portakal, mandalina, greyfurt, elma, armut, kivi | Zeytinyağlı pırasa, yoğurt |
| Şubat | Ispanak, pırasa, kereviz, karnabahar, roka, tere, havuç | Portakal, mandalina, limon, elma, kivi | Ispanaklı yumurta, roka salatası |
| Mart | Ispanak, pazı, marul, roka, taze soğan, maydanoz, dereotu | Portakal, limon, elma, kivi | Pazı kavurma, mercimek çorbası |
| Nisan | Enginar, taze bakla, marul, ıspanak, taze sarımsak, dereotu | Çilek, yeşil erik, elma | Zeytinyağlı enginar, bulgur pilavı |
| Mayıs | Bezelye, enginar, kabak, semizotu, marul, taze fasulye | Çilek, kiraz, yeşil erik | Bezelyeli tavuk, cacık |
| Haziran | Kabak, taze fasulye, domates, salatalık, biber, semizotu | Kiraz, vişne, kayısı, dut, şeftali | Semizotu salatası, buğulama balık |
| Temmuz | Domates, biber, patlıcan, bamya, kabak, mısır, taze fasulye | Karpuz, kavun, şeftali, kayısı, erik | Zeytinyağlı taze fasulye, yoğurt |
| Ağustos | Patlıcan, bamya, domates, biber, börülce, mısır | Üzüm, incir, karpuz, kavun, armut | İmam bayıldı, bulgur pilavı |
| Eylül | Patlıcan, biber, domates, barbunya, kabak, havuç | Üzüm, incir, elma, armut, ayva | Zeytinyağlı barbunya, salata |
| Ekim | Pırasa, ıspanak, bal kabağı, lahana, karnabahar, havuç | Nar, ayva, elma, armut, Trabzon hurması | Fırında bal kabağı, nohutlu ıspanak |
| Kasım | Lahana, karnabahar, brokoli, pırasa, kereviz, ıspanak, bal kabağı | Mandalina, portakal, nar, ayva, elma, kivi | Etli kapuska, cacık |
| Aralık | Lahana, brokoli, karnabahar, pırasa, kereviz, havuç, turp | Portakal, mandalina, greyfurt, elma, nar, kivi | Fırında brokoli ve karnabahar, hamsi |
Hashimoto'da bu takvime bakarken bilinmesi gerekenler
Kış lahanası ve brokoli sofradan kalkmaz
Lahana, brokoli, karnabahar ve turp gibi turpgiller kış takviminin önemli bir bölümüdür. Pişirilerek, olağan miktarlarda yendiğinde Hashimoto'da sorun oluşturmaları beklenmez. Ayrıntısı brokoli ve lahana yazısında.
Yaz domatesi ve patlıcanı yasak değildir
Domates, biber ve patlıcanı Hashimoto'lu herkesin bırakması gerekmez. Bir şikâyetiniz varsa ne zaman ve ne kadar yediğinizi not edip diyetisyeninize gösterin. Bkz. domates ve patlıcan yazısı.
Meyvenin mevsimi miktarını değiştirmez
Yazın karpuz, kavun ve üzüm bol olur; bu, günlük meyveyi artırmak için bir neden değildir. Çoğu yetişkin için meyve günde iki üç porsiyon dolayında tutulur. İnsülin direnciniz ya da diyabetiniz varsa miktarı diyetisyeniniz belirler. Ayrıntısı Hashimoto'da meyve yazısında.
Mevsim dışında ne yapılır?
- Dondurun. Bezelye, taze fasulye, bamya ve ıspanağı haşlayıp soğutun, porsiyonlara bölüp dondurun. Kış ortasında yaz sebzesi böyle sofraya gelir.
- Kurutun. Kuru fasulye, nohut, mercimek, kuru patlıcan ve biber kış sofrasının yazdan kalanıdır.
- Kuru meyveyi az tutun. Kuru kayısı ve incir şekerce yoğundur; bir iki tane yeterlidir.
- Turşu ve salamurada tuza dikkat edin. Ev turşusu da tuzludur; sofraya her gün gelmesin.
Pazardan eve: yıkama ve saklama
- Yeşillikleri ve meyveyi yemeden hemen önce akan suda yıkadım; topraklı sebzeleri ayrıca fırçaladım.
- Çiğ et ve tavuk için kullandığım tahtayı salata için kullanmadım.
- Domates, muz ve patatesi dolap dışında, serin bir yerde tuttum.
- Yeşillikleri kuruladıktan sonra kâğıt havluya sarıp kapalı kapta dolaba koydum.
Bu ayın pazar listesi
Takvimden bu ayın satırını seçin, haftanın yemeklerine göre kutuları doldurun. Kâğıdı haftalık öğün planı şablonuyla birlikte kullanabilirsiniz.
| Sebze | Meyve | Bu hafta pişecek yemek |
|---|---|---|
Ne zaman hekime ya da diyetisyene danışmalı?
- Böbrek hastalığınız varsa: bazı sebze ve meyvelerin miktarı sınırlanabilir.
- Kan sulandırıcı bir ilaç kullanıyorsanız: yeşil yapraklı sebzeleri nasıl yiyeceğinizi hekiminize sorun.
- Diyabetiniz ya da insülin direnciniz varsa: meyve miktarı kişiye göre belirlenir.
- Bir sebze ya da meyveden sonra kaşıntı, şişlik ya da nefes darlığı oluyorsa: beklemeden hekime ya da acile başvurun.
Takvimi kullanırken bakabileceğiniz sayfalar
- Hashimoto'da kış sofrası: kış sebzeleri ve çorbaları
- Zeytinyağlı yemekler: mevsim sebzesiyle beş tarif
- Ispanak ve pazı: yeşil yapraklıları pişirme
- Hashimoto diyet listesi: besin grupları ve örnek menü
- Hashimoto'da diyetisyen takibi
Sık sorulan sorular
Mevsim takvimi hakkında sık sorulanlar
Hashimoto'da mevsim dışı sebze ya da meyve yemek zararlı mıdır?
Zararlı değildir. Sera ürünü, dondurulmuş ya da konserve sebze de tabağa girebilir; mevsim takvimi bir yasak listesi değil, alışverişi kolaylaştıran bir rehberdir. Dondurulmuş bezelye ve ıspanak kışın işe yarar. Konserve sebzede tuza dikkat edin, süzüp yıkayarak kullanabilirsiniz. Sebzenin hangi aydan geldiğinden çok, her gün sofrada bulunması önemlidir.
Kışın lahana ve brokoli bu kadar sık yenirse tiroide zarar verir mi?
Olağan miktarlarda ve pişirilerek yendiğinde zarar vermesi beklenmez. Lahana sarması, kapuska ya da fırında brokoli haftanın birkaç öğününde yer alabilir. Çiğ suyunu her gün büyük miktarda içmek gibi alışılmadık durumlar ayrıdır. İyot alımınız yeterliyse turpgilleri bırakmanıza gerek yoktur; sorunuz varsa hekiminize danışın.
Takvimdeki aylar benim bölgeme uymuyorsa ne yapmalıyım?
Takvim Türkiye geneli için yaklaşık bir dökümdür. Ege ve Akdeniz’de bazı ürünler birkaç hafta erken, Doğu Anadolu’da ise geç gelir. Pazarda en çok tezgâhta duran, en çok satıcının sattığı ürüne bakmak en kolay ölçüdür. Kendi bölgenize göre kâğıdın kenarına not düşebilir, takvimi ona göre kaydırabilirsiniz.
Yazın meyve bol olduğunda daha fazla yiyebilir miyim?
Çoğu yetişkin için günlük meyve miktarı mevsimle değişmez; günde iki üç porsiyon dolayında kalır. Karpuz, kavun ve üzüm bol olduğunda porsiyonu küçük tutup çeşidi artırmak daha uygundur. Meyveyi yoğurt ya da birkaç cevizle yemek tokluğu uzatır. İnsülin direnciniz ya da diyabetiniz varsa miktarı diyetisyeninize sorun.
Sorunuzun yanıtını bulamadıysanız iletişim sayfasından yazabilirsiniz. Tahlil yorumu ve ilaç dozu için hekiminize başvurun.
Hazırlayan: Dyt. Şeyma Türkoğlu Vural