Kilo ve yorgunluk

Hashimoto'da günde ne kadar protein almalı?

Hashimoto'da herkes için geçerli tek bir protein rakamı yoktur. İhtiyacınız kilonuza, yaşınıza, hareketinize ve böbrek sağlığınıza göre değişir; bunu diyetisyeniniz sizin için hesaplar. Evde uygulanabilecek ölçü şudur: her ana öğünde bir protein kaynağı bulunsun. Yumurta, yoğurt, peynir, kuru baklagil, balık, tavuk ve et bu işi görür; bunun için protein tozu şart değildir.

7 dk okuma

Hashimoto'da günde ne kadar protein almalı?

Protein denince çoğumuzun aklına spor salonu ve toz kutuları geliyor. Hashimoto (halk arasında haşimato) ile yaşayan biri için soru çok daha sade: tabağımda yeterince var mı, günün içine nasıl yayarım?

Hashimoto'da protein neden bu kadar konuşuluyor?

Protein kasın, saçın ve tırnağın yapı taşıdır; öğünü daha doyurucu yapar. Kilo vermeye çalışırken porsiyonlar küçülür ve protein de fark edilmeden azalabilir. Kilo tarafını Hashimoto'da kilo verememe yazısında ayrıca anlattık.

İkinci neden, protein kaynaklarının yanında taşıdıklarıdır. Et, balık, yumurta ve baklagil aynı zamanda demir, B12, çinko, selenyum ve iyot içerir. İyot, selenyum ve demirin tiroid hormonunun yapımında görevi vardır; hepsi Hashimoto'da sık konuşulan besin ögeleridir. Demir ve B12 için demir ve B12 eksikliği yazısına bakabilirsiniz.

Bir noktayı baştan söyleyelim: protein Hashimoto için bir çare değildir, tiroid ilacının yerini de tutmaz. Amaç eksik kalmamak ve öğünleri dengeli kurmaktır.

Hashimoto'da günde ne kadar protein almalı?

Bu sorunun herkese uyan bir rakamı yok. İnternette kilo başına gram hesapları dolaşır, ama aynı hesap herkese uymaz. İhtiyacı yaşınız, kilonuz, ne kadar hareket ettiğiniz, gebelik ya da emzirme döneminde olup olmadığınız ve böbreklerinizin durumu belirler. Bu yüzden burada gram yazmıyoruz; protein ihtiyacınızı diyetisyeniniz sizin için hesaplar.

Rakam olmadan da işe yarayan bir ev ölçüsü var: her ana öğünde tabakta bir protein kaynağı bulunsun. İngiltere Ulusal Sağlık Servisi'nin (NHS) tabak rehberi protein grubunu baklagil, balık, yumurta ve et olarak sayar. Aynı rehber baklagile daha çok, kırmızı ve işlenmiş ete daha az yer verilmesini önerir.

Hangi besinlerde protein var? Türk mutfağından liste

Aşağıdaki ölçüler bir öğünde protein kaynağı olarak tabağa girebilecek miktarlardır. Sitedeki diğer yazılarda kullandığımız ev ölçüleriyle aynıdır; kişiye özel değildir.

Protein kaynağıBir öğünlük ev ölçüsüSofradaki hâli
Yumurta1 yumurta; o öğünde başka kaynak yoksa 2Tam pişmiş: haşlanmış, menemen, sebzeli omlet
Yoğurt, ayran, kefir1 kâse yoğurt ya da 1 su bardağı ayranCacık, yemeğin yanında, ara öğünde
Peynir, lor, çökelekİki kibrit kutusu kadarKahvaltıda, salatada, makarnanın üstünde
Kuru baklagil1 kepçe (6–8 yemek kaşığı) pişmişKuru fasulye, nohut, yeşil mercimek yemeği
BalıkParmaklar dahil el ayası kadarFırında hamsi, ızgara sardalya, buğulama
Tavuk, hindiAvuç içi kadarIzgara, fırın, sebzeli sote
Kırmızı etAvuç içi kadar ya da 3 ızgara köfteKıymalı sebze yemeği, kuşbaşı, köfte

Ceviz, badem ve fındık da protein içerir, ancak bir avuçluk porsiyonla öğünün asıl protein kaynağı sayılmaz. Onları yoğurdun ya da salatanın üstünde destek olarak düşünün.

Proteini öğünlere nasıl dağıtırım?

Birçok evde protein akşama yığılır. Sabah simit ve çay, öğlen sade makarna, akşam et yemeği. Bu düzende günün ilk yarısı proteinsiz geçer, akşam tabağı ise gereğinden büyük olur. Proteini üç öğüne bölmek günü daha dengeli kurmanın bir yoludur. Bir örnek:

  • Kahvaltı: 1 haşlanmış yumurta, 2 dilim beyaz peynir, domates, salatalık, 1 dilim tam buğday ekmeği
  • Öğle: 1 kepçe nohut yemeği, 4 yemek kaşığı bulgur pilavı, 1 kâse cacık
  • Ara öğün: 1 kâse yoğurt, üstüne 2–3 ceviz
  • Akşam: avuç içi kadar fırında tavuk ya da balık, zeytinyağlı sebze yemeği, mevsim salatası

Öğününüzü tümden değiştirmeniz gerekmez, küçük eklemeler yeter. Simidin yanına bir dilim peynir ve bir bardak ayran koyun. Sade makarnayı mercimekli ya da kıymalı sosla pişirin, yanına yoğurt alın. Sebze çorbasına bir avuç kırmızı mercimek atın. Proteinli kahvaltı fikirleri Hashimoto'da kahvaltı yazısında.

Haftayı kâğıt üstünde görmek isterseniz haftalık öğün planı şablonu her öğüne bir protein kaynağı yazmanız için boş bir satır bırakır.

Et yemiyorsam proteini nereden alırım?

Et yemeyen biri için yumurta, yoğurt, peynir ve kuru baklagil ana kaynaklardır. Baklagili tahılla aynı tabakta buluşturan yemekler mutfağımızda zaten var: kuru fasulye ile pilav, mercimekli bulgur, nohutlu pilav. Bu eşleşmeler proteinin çeşidini de artırır.

Hiç hayvansal ürün yemiyorsanız protein tek konu olmaktan çıkar; B12, demir ve iyot da izlenir. Ayrıntısı vejetaryen ve veganlar için Hashimoto beslenmesi sayfasında. Tofu ve soya sütü yasak değildir. Yalnız soya tiroid ilacıyla etkileşebilir; ilacınızla arasını hekiminize ya da eczacınıza sorun.

Protein tozu ve protein barı gerekir mi?

Protein yiyeceklerle de alınabilir; yukarıdaki gibi kurulmuş bir günde toz şart değildir. Sizin için gerekip gerekmediğini diyetisyeninizle konuşun. Toz ya da bar kullanmayı düşünüyorsanız asıl bakılacak yer etikettir. Bu ürünlere iyot, deniz yosunu, biyotin, bitki özleri ve mineraller eklenebilir. Biyotin takviyesi tiroid tahlillerinin sonucunu yanıltabilir. Kalsiyum ve demir içeren ürünler ise tiroid ilacının emilimini azaltabilir.

Bu yüzden ürünü almadan önce etiketin fotoğrafını hekiminize ya da diyetisyeninize gösterin. Tahlil vereceğiniz günlerde kullandığınız bütün takviyeleri laboratuvara ve hekiminize söyleyin.

Proteini fazla yemek zararlı mı?

Sorun çoğu zaman proteinin kendisinden değil, tabaktan çıkardıklarınızdan doğar. Yalnız et ve yumurtaya dayanan, ekmeği, meyveyi ve baklagili dışarıda bırakan düzenlerde lif azalır; kabızlık şikâyeti olanlar bunu çabuk fark eder. Sucuk, salam ve sosis gibi işlenmiş etler proteinle birlikte bolca tuz ve doymuş yağ getirir.

Böbrek hastalığınız varsa protein miktarı sizin için ayrıca ayarlanır. Bu durumda proteini kendi başınıza artırmayın; miktarı hekiminiz ve diyetisyeniniz belirler.

Ne zaman hekime başvurmalı?

Aşağıdaki durumlar yalnız beslenmeyle açıklanmayabilir; tiroid değerlerinize ve başka nedenlere bakılması gerekir:

  • Merdiven çıkarken ya da oturduğunuz yerden kalkarken yeni fark ettiğiniz kas güçsüzlüğü
  • İstemeden kilo kaybı ya da iştahın belirgin biçimde kapanması
  • Bacaklarda ve göz çevresinde şişlik
  • Yeterli yediğiniz hâlde artan saç dökülmesi ve hâlsizlik
  • Böbrek hastalığı, gebelik ya da emzirme döneminde beslenmenizi değiştirmeyi düşünmeniz

Sık sorulan sorular

Hashimoto'yum ve kilo vermeye çalışıyorum; protein ağırlıklı beslenmem işimi kolaylaştırır mı?

Her öğünde bir protein kaynağı bulundurmak öğünü daha doyurucu yapabilir; porsiyon küçülürken kas kütlesini gözetmenin de bir parçasıdır. Ancak yalnız proteine yüklenmek tek başına yetmez. Sonucu toplam yediğiniz miktar, hareket ve uyku birlikte belirler. Tabağın yarısını sebzeye ayırmayı sürdürün, protein miktarını diyetisyeninizle belirleyin.

Hashimoto hastasıyım ve spora başladım; protein tozu kullanmam tiroidimi etkiler mi?

Bunu ürünün içindekiler belirler. Bazı tozlara iyot, deniz yosunu, biyotin ya da bitki özleri eklenir; bunlar tiroid tahlilinizi ya da ilacınızın emilimini etkileyebilir. Almadan önce etiketi hekiminize ya da diyetisyeninize gösterin. Spordan sonra bir kâse yoğurt, bir bardak ayran ya da haşlanmış yumurta da protein kaynağıdır.

Hashimoto'yum, sabahları hiç iştahım olmuyor; kahvaltıda proteini nasıl alabilirim?

Küçük başlayın. Bir haşlanmış yumurta, bir dilim peynirle yarım dilim ekmek ya da bir bardak ayran yeterli bir ilk adımdır. Kahvaltıyı biraz geç yapmak da iştahı açabilir; kahvaltı saatinizi ilacınızla birlikte hekiminize danışın. Öğlene kadar hiçbir şey yiyemiyorsanız protein kaynağını öğle yemeğine ve ikindi ara öğününe kaydırın.

Hashimoto'm var; her gün et yemezsem proteinim eksik kalır mı?

Hayır, her gün et yemek şart değildir. Yumurta, yoğurt, peynir, kuru baklagil ve balık da protein kaynağıdır; haftayı bunlar arasında paylaştırabilirsiniz. Kırmızı et haftada bir iki öğünle sınırlı kalabilir. Hiç hayvansal ürün yemiyorsanız B12 ve demir için hekiminizle bir tahlil planı yapın, öğünleri diyetisyeninizle kurun.

Kaynaklar

  1. NHS. The Eatwell Guide — protein grubundaki besinler; baklagile daha çok, kırmızı ve işlenmiş ete daha az yer verilmesi
  2. Rayman MP. Multiple nutritional factors and thyroid disease, with particular reference to autoimmune thyroid disease. Proc Nutr Soc 2019 — demir, selenyum ve iyodun tiroid hormonu yapımındaki yeri
  3. Li D ve ark. Association of Biotin Ingestion With Performance of Hormone and Nonhormone Assays in Healthy Adults. JAMA 2017 — biyotinin hormon tahlillerini yanıltması
  4. Messina M, Redmond G. Effects of soy protein and soybean isoflavones on thyroid function in healthy adults and hypothyroid patients: a review of the relevant literature. Thyroid 2006 — soyanın tiroid ilacının emilimine etkisi
  5. Jonklaas J ve ark. Guidelines for the treatment of hypothyroidism: prepared by the American Thyroid Association task force on thyroid hormone replacement. Thyroid 2014 — kalsiyum ve demir içeren ürünlerin tiroid ilacının emilimini azaltması

İletişim

Hashimoto'da sofranızı birlikte düzenleyelim

Tahlil sonuçlarınızı, ilacı hangi saatte aldığınızı ve gün içindeki öğün düzeninizi konuşarak size uygun bir sofra kuralım. Görüşme ofiste ya da görüntülü yapılabilir.