Hashimoto'da hangi meyveler yenir, hangileri sınırlanır?

Meyve tabağı çoğu evde akşam çayının yanında gelir. Hashimoto (halk arasında haşimato) tanısı aldıktan sonra birçok kişi "şekerli" diye meyveden çekinmeye başlar. Aşağıda hangi meyvenin nasıl yeneceğini, bir porsiyonun ne demek olduğunu ve neyin gerçekten azaltıldığını bulacaksınız.

Hashimoto'da meyve yenir mi?

Yenir. Meyvenin Hashimoto'yu kötüleştirdiğine dair bir kanıt bilinmiyor. Hashimoto'da beslenmeyi inceleyen derlemeler, sebzesi ve meyvesi bol, Akdeniz tipine yakın bir sofrayı öne çıkarıyor. Meyve lif, C vitamini, potasyum ve renk veren bitkisel bileşikler sağlar.

Meyve bir tedavi de sayılmaz. Hiçbir meyve antikorları düşürmez, tiroid bezini çalıştırmaz. Hormon eksikliğini hekimin yazdığı ilaç karşılar; meyve dengeli bir tabağın parçasıdır. Tabağın geri kalanı için Hashimoto'da ne yenir, ne yenmez yazısı genel çerçeveyi veriyor.

Günde kaç porsiyon meyve yenir?

Dünya Sağlık Örgütü yetişkinlere günde en az 400 gram sebze ve meyve önerir. İngiltere Ulusal Sağlık Servisi (NHS) bunu günde en az 5 porsiyon sebze ve meyve diye anlatır. Günlük düzende bunun 2–3 porsiyonunu meyveye, kalanını sebzeye ayırmak pratik bir paylaşımdır. Hashimoto için ayrı bir sayı tanımlanmamıştır; genel öneri sizin için de geçerlidir.

Bir porsiyon ev ölçüsüyle kabaca şöyledir:

• 1 orta boy elma, armut, portakal ya da şeftali
• 2 mandalina ya da 2 kivi
• 1 küçük muz
• 10–12 çilek
• 12–15 kiraz ya da üzüm tanesi
• 3 kayısı, 3 erik ya da 2 taze incir
• 1 ince dilim karpuz ya da kavun
• Yarım nar

Ölçüler yaklaşıktır. Terazi kullanmanız gerekmez; avucunuza sığan miktar bir porsiyon için iyi bir göz kararıdır.

Hashimoto'da hangi meyveler daha uygun?

Mevsiminde olan, kabuğuyla yenebilen ve çiğnenerek yenen meyveler öne geçer. Kışın elma, armut, portakal, mandalina, nar, ayva ve kivi; yazın çilek, kiraz, vişne, kayısı, şeftali, erik ve böğürtlen kolay bulunur.

Portakal, mandalina, kivi ve çilek C vitamini bakımından zengindir. C vitamini bitkisel demirin emilimine yardım edebilir; mercimek ya da kuru fasulye yediğiniz öğünün ardından bir portakal bu yüzden iyi bir eşleşmedir. Armut, kayısı ve erik lifiyle bağırsak hareketine destek olur; Hashimoto'da sık görülen kabızlıkta işe yarayabilir.

Market notu: mevsim dışında dondurulmuş çilek, vişne ya da orman meyvesi alabilirsiniz. Paketin içindekiler kısmında yalnız meyve adı yazmalı, şeker ya da şurup eklenmemiş olmalı.

Hangi meyveler sınırlanır?

Yasak bir meyve yok; dikkat edilen şey miktardır. Üzüm, incir, muz, karpuz, kavun ve hurma tatlıdır ve kolayca fazla yenir. Bir salkım üzüm ya da yarım karpuz, tek seferde üç dört porsiyona denk gelebilir. Bu meyveleri küçük bir kâseye ayırıp öyle yemek işi kolaylaştırır.

Kuru meyvenin suyu gitmiştir; küçük bir avuçta çok şeker vardır. 2 kuru kayısı, 1 kuru incir ya da 1 yemek kaşığı kuru üzüm bir porsiyon meyve yerine geçer. Şeker ilaveli, parlatılmış kuru meyveler yerine sade olanı seçin.

Meyve suyu en çok azaltılması gereken biçimdir; NHS meyve suyu ve smoothie toplamını günde küçük bir bardakla (150 ml) sınırlamayı önerir. Bir bardak portakal suyu için üç dört portakal sıkılır, lifin çoğu posada kalır ve bardak birkaç yudumda biter. Meyveyi bütün yemek hem daha tok tutar hem kan şekerini daha yavaş yükseltir. Hazır meyve suyu, meyveli yoğurt, komposto ve reçel ise eklenmiş şeker taşır; bu konu Hashimoto ve şeker yazısında ayrıntılı anlatılıyor.

"Çilek, şeftali ve armut tiroide zararlı" doğru mu?

İnternetteki bazı listeler çilek, şeftali ve armudu "goitrojen" (tiroidin iyot kullanmasını zorlaştırabilen madde) içeren besinler arasında sayar. Bu listeler çoğunlukla laboratuvar ve hayvan verisine dayanır; insanlarda olağan porsiyonlarla yapılmış çalışma çok azdır. Yani bu meyvelerin tiroide zarar verdiği kanıtlanmış değildir.

Goitrojen içeriği daha yüksek olan lahana ve brokoli grubunda bile araştırmalar, olağan miktarların çoğu kişi için risk oluşturmadığına işaret ediyor. Ayrıntısı Hashimoto'da brokoli ve lahana yazısında. Çileği ya da şeftaliyi bu gerekçeyle sofradan çıkarmanız gerekmez.

Hangi ay hangi meyvenin pazarda olduğunu mevsim sebze ve meyve takvimi gösterir.

Meyveyi günün hangi saatinde, neyle yemeli?

Meyveyi tek başına büyük bir tabak olarak yemek yerine yanına biraz protein ya da yağ koymak daha tok tutar. Birkaç örnek:

• 1 elma ve 2 tam ceviz
• 1 kâse sade yoğurt ve 10 çilek
• 1 armut ve 1 dilim beyaz peynir
• Yulaf ezmesinin üstüne yarım muz ve tarçın

Örnek bir gün şöyle olabilir: kuşlukta 1 portakal, ikindide yoğurtla çilek, akşam yemeğinden sonra yarım elma. Gece geç saatte televizyon karşısında yenen büyük meyve tabağı ise günün toplam enerjisini fark ettirmeden artırır.

Tiroid ilacı, hekiminizin ya da eczacınızın tarif ettiği biçimde alınır. Meyve ve meyve suyuyla ilacınızın arasını hekiminize ya da eczacınıza sorun. Sürekli kullandığınız başka ilaçlar varsa greyfurt ve greyfurt suyu için eczacınıza sorun; bazı ilaçlarla birlikte önerilmez.

İnsülin direnci ya da kilo sorunu varsa meyve kesilir mi?

Kesilmez, ayarlanır. Hashimoto ile birlikte insülin direnci ya da diyabet varsa porsiyon ikiye bölünebilir, meyve ana öğünün hemen ardına ya da yoğurtla birlikte alınabilir, meyve suyu bırakılır. Kan şekerini daha az oynatan seçim ve eşleştirmeler düşük glisemik beslenme sayfasında anlatılıyor.

Kilo vermeye çalışırken meyveyi tümden çıkarmak lif ve vitamin alımını düşürür, tatlı isteğini de artırabilir. Günlük porsiyon sayısının öğünlere nasıl dağıldığını Hashimoto diyet listesi sayfasındaki örnek günlerde görebilirsiniz. Miktar kişiye göre değişir; bunu diyetisyeninizle birlikte belirlemek daha sağlıklı olur.

Ne zaman hekime başvurmalı?

Meyve yedikten sonra ağızda kaşıntı, dudakta şişlik ya da kurdeşen oluyorsa bu bir alerji belirtisi olabilir; hekime anlatın. Nefes darlığı ya da yüzde yaygın şişlik acil durumdur, 112 aranır.

Her meyve yediğinizde belirgin şişkinlik, gaz ve ishal oluyorsa meyve şekerini sindirmede bir sorun olabilir. Meyveyi kendi kendinize kesmeden önce durumu hekiminize açın. Tahlilde açlık şekeriniz yüksek çıktıysa, çok su içip sık idrara çıkıyorsanız ya da nedensiz kilo kaybınız varsa da beklemeden başvurun.

Meyvenin yanına eklenecek kuruyemişin ölçüsü Hashimoto'da kuruyemiş yazısında sayıyla veriliyor.

Meyveyi yoğurt ya da cevizle birleştiren ara öğün tarifleri için Hashimoto yemek tarifleri sayfasına bakabilirsiniz.

Meyveyi tatlı isteğine karşı nasıl kullanabileceğinizi ve tatlandırıcıların yerini Hashimoto'da tatlandırıcı kullanılır mı yazısında anlattık.

Sık sorulan sorular

Hashimoto'm var, akşam yemeğinden sonra meyve yemem kilo aldırır mı?

Tek başına saat belirleyici olmaz; gün içinde toplam ne kadar yediğiniz belirleyicidir. Akşam bir porsiyon meyve çoğu kişinin düzenine sığar. Sorun genellikle porsiyonun büyümesidir: bir tabak üzüm ve iki dilim karpuz birkaç porsiyon eder. Meyveyi küçük bir kâseye ayırın ve yanına birkaç ceviz ekleyin.

Hashimoto hastasıyım, her sabah taze sıkılmış portakal suyu içiyorum; bırakmalı mıyım?

Her gün içmek yerine portakalı bütün yemeniz daha uygun olur. Bir bardak için birkaç portakal sıkılır, lif posada kalır ve şeker hızla emilir. Arada bir küçük bir bardak içmek sorun yaratmaz. Portakal suyuyla tiroid ilacınızın arasını hekiminize ya da eczacınıza sorun. Kahvaltı tabağına birkaç portakal dilimi koymak lifi de korur.

Hashimoto'da muz ve üzüm gibi tatlı meyveleri hiç yememeli miyim?

Yiyebilirsiniz, yalnız porsiyonu küçük tutun. Küçük bir muz ya da 12–15 üzüm tanesi bir porsiyondur. Bu meyveleri yoğurt, peynir ya da kuruyemişle birlikte yemek tokluğu uzatır. İnsülin direnciniz ya da diyabetiniz varsa hangi meyveden ne kadar yiyeceğinizi diyetisyeninizle birlikte, tahlillerinize bakarak belirleyin.

Hashimoto'm var, kuru kayısı ve kuru incir kabızlığıma iyi geliyor; her gün yiyebilir miyim?

Küçük miktarda yiyebilirsiniz. 2 kuru kayısı ya da 1 kuru incir bir porsiyon meyve sayılır; o gün taze meyve sayısını buna göre azaltın. Yanında bol su için, çünkü lif suyla birlikte işe yarar. Kabızlık haftalarca sürüyorsa tiroid değerlerinizin kontrolü için hekiminize başvurun.

Kaynaklar

1. World Health Organization. Healthy diet — günde en az 400 gram sebze ve meyve önerisi
2. Osowiecka K ve ark. The Influence of Nutritional Intervention in the Treatment of Hashimoto's Thyroiditis — A Systematic Review. Nutrients 2023 — Hashimoto'da beslenme müdahalelerini inceleyen sistematik derleme
3. Felker P ve ark. Concentrations of thiocyanate and goitrin in human plasma, their precursor concentrations in brassica vegetables, and associated potential risk for hypothyroidism. Nutr Rev 2016 — turpgil sebzelerdeki goitrojenler ve olağan tüketimde risk
4. NHS. The Eatwell Guide — günde en az 5 porsiyon sebze ve meyve, meyve suyunun günde 150 ml ile sınırlanması