Hashimoto'da Akdeniz tipi beslenme
Bir bakışta
Akdeniz tipi beslenme; sebze, meyve, baklagil, tam tahıl, balık, zeytinyağı ve yağlı tohumların ağırlıkta olduğu, kırmızı et, şarküteri ve şekerin azaltıldığı bir beslenme düzenidir. Hashimoto'ya özel bir diyet değildir; tiroid dostu bir sofranın sağlam zeminidir. Hekimin ilaç tedavisini değiştirmez, ona eşlik eder.
Nasıl uygulanır
Akdeniz tipi beslenmeye geçmek için her şeyi bir günde değiştirmek gerekmez. Önce tabağın yarısını sebzeye ayırmakla başlanır.
Sonra beyaz ekmek ve pirinç yerine tam tahıl ya da bulgur, haftada birkaç kez kuru baklagil ve balık eklenir. Yemeklerde yağ olarak zeytinyağı kullanılır.
Şarküteri ürünleri, paketli atıştırmalıklar ve şekerli içecekler adım adım azaltılır. Bu sırada tiroid ilacınızı hekiminizin tarif ettiği biçimde almaya devam edersiniz.
Kimler için uygun?
Uygun olabileceği durumlar
- Yeni tanı almış, nereden başlayacağını bilmeyen kişiler
- Kilo vermek ya da kilosunu korumak isteyenler
- İnsülin direnci, yüksek kolesterol ya da yüksek tansiyonu da olanlar
- Çölyaklı ya da laktoz intoleransı olanlar (glutensiz/laktozsuz uyarlamayla)
Uygun olmadığı ya da önce hekiminize danışmanız gereken durumlar
- Kronik böbrek hastalığı olanlar: baklagil, sebze ve meyve miktarı (potasyum, fosfor) hekim ve diyetisyenle belirlenir
- Kan sulandırıcı ilaç kullananlar: yeşil yapraklı sebze miktarını aniden değiştirmeden önce hekime danışılır
Size uygun beslenme planı, tahlilleriniz ve kullandığınız ilaçlar birlikte değerlendirilerek belirlenir.
Adım adım uygulama
-
Tabağın yarısı sebze
Öğle ve akşam yemeklerinde tabağın yarısı pişmiş ya da çiğ sebze, salata.
-
Tahılı tam tahılla değiştir
Beyaz ekmek yerine tam tahıllı ekmek, bulgur, karabuğday; glutensiz uyarlamada karabuğday, kinoa, pirinç.
-
Haftalık protein düzeni
Haftada birkaç kez balık ve kuru baklagil; kırmızı et azaltılır, şarküteri sofradan çıkar.
-
Yağ ve atıştırmalık
Yemeklerde zeytinyağı; ara öğünde meyve, yoğurt, ceviz ya da fındık.
Akdeniz tipi beslenme neden temel düzen olarak öneriliyor?
Hashimoto için bilimsel olarak kabul görmüş tek bir "tiroid diyeti" yok. Araştırmacıların ve diyetisyenlerin büyük kısmı, kısıtlayıcı listeler yerine dengeli ve sürdürülebilir bir düzeni önerir. Akdeniz tipi beslenme tam olarak budur: yasaklarla değil, oranlarla çalışır.
Bu düzen Hashimoto'ya eşlik edebilen insülin direnci, yüksek kolesterol ve kilo artışı gibi sorunlarda da desteklenen bir beslenme biçimidir. Yani tek bir sofrayla birden fazla konuya katkı sağlar.
Akdeniz tipi beslenmede tabak nasıl kurulur?
| Grup | Ne sıklıkla | Örnekler |
|---|---|---|
| Sebze | Her öğün | Zeytinyağlı sebze yemekleri, salata, ızgara sebze |
| Meyve | Her gün | Mevsim meyvesi, tercihen kabuğuyla |
| Tam tahıl | Her gün | Tam tahıllı ekmek, bulgur, karabuğday, yulaf |
| Baklagil | Haftada birkaç kez | Mercimek, nohut, kuru fasulye, barbunya |
| Balık | Haftada en az iki kez | Hamsi, sardalya, uskumru, levrek |
| Yumurta, yoğurt, peynir | Her gün ya da sık | Kahvaltıda yumurta ve peynir, öğünlerde yoğurt |
| Kırmızı et | Az | Haftada bir iki kez, yağsız |
| Şeker, şarküteri | Nadiren | Özel günlerle sınırlı |
Hashimoto'ya özel hangi uyarlamalar yapılır?
- Tiroid ilacı: İlacınızı hekiminizin tarif ettiği biçimde alın; süt ürünleri, lifli besinler ve takviyelerle arasını hekiminize ya da eczacınıza sorun. Ayrıntısı tiroid ilacı ve kahvaltı saati yazısında.
- Selenyum ve iyot: Balık, yumurta ve baklagil bu iki besin ögesinin doğal kaynaklarıdır. Takviyeye çoğu zaman gerek kalmaz.
- Gluten: Çölyak varsa tahıl grubu glutensiz seçeneklerle doldurulur; bkz. glutensiz beslenme.
- Laktoz: Şikâyet varsa yoğurt ve peynir gibi az laktozlu ürünler ya da laktozsuz süt seçilir.
Akdeniz tipi beslenmeyle kilo verilir mi?
Akdeniz tipi beslenme tek başına bir zayıflama diyeti değildir; porsiyonlar ve toplam enerji yine önemlidir. Ancak lifi ve proteini yüksek olduğu için tok tutar ve kalori açığını sürdürmeyi kolaylaştırır. Kilo hedefi olanlar için ayrıntılar kilo vermek için Hashimoto diyeti sayfasında.
Nasıl başlamalı?
Bir haftada her şeyi değiştirmeye çalışmak çoğu zaman bırakmayla biter. Her hafta tek bir alışkanlık eklemek daha kalıcıdır. Örnek bir gün için Hashimoto diyet listesi sayfasına bakabilirsiniz. Akdeniz tipi beslenme Hashimoto'nun çaresi değildir; hekim tedavisinin yerini tutmaz, onun yanında genel beslenme düzeninizi kurar.
Sık sorulan sorular
Akdeniz tipi beslenme Hashimoto'ya iyi gelir mi?
Akdeniz tipi beslenme Hashimoto'nun çaresi değildir; hekim tedavisinin yerini tutmaz. Ancak Hashimoto'lularda yapılan bir çalışmada sebze, meyve ve baklagilden zengin, hayvansal gıdası daha az beslenmenin vücuttaki oksidatif stres (hücre yıpranması) göstergeleriyle olumlu ilişkili olduğu görüldü. Kilo, kolesterol ve kan şekeri yönetimine de katkı sağlar.
Akdeniz diyetinde ekmek yenir mi?
Evet, tam tahıllı ekmek bu düzenin parçasıdır. Çölyak ya da gluten duyarlılığınız varsa ekmek ve bulgur yerine glutensiz tahıllar kullanılır.
Brokoli ve lahana Akdeniz sofrasında sorun olur mu?
Normal miktarda ve pişmiş olarak tüketildiğinde sorun oluşturmaz. Ayrıntısı brokoli ve lahana yazımızda.
Kaynaklar
- Ruggeri RM ve ark. Influence of Dietary Habits on Oxidative Stress Markers in Hashimoto's Thyroiditis. Thyroid 2021 — Hashimoto'da beslenme alışkanlıkları ve oksidatif stres ilişkisi
- Danailova Y ve ark. Nutritional Management of Thyroiditis of Hashimoto. Int J Mol Sci 2022 — Hashimoto'da beslenme yönetimi derlemesi
- Mikulska AA ve ark. Metabolic Characteristics of Hashimoto's Thyroiditis Patients and the Role of Microelements and Diet in the Disease Management. Int J Mol Sci 2022 — Hashimoto'da metabolik özellikler ve diyetin yeri