Hashimoto'da yumurta yenir mi? Besin değeri ve AIP farkı

Yumurta, Türk kahvaltısının vazgeçilmezlerindendir. Bazı sosyal medya paylaşımları ise yumurtayı Hashimoto'da yasaklanması gereken besinler arasında sayar. Hashimoto'da (halk arasında haşimato) yumurta yenir mi sorusunun cevabı çoğu kişi için evettir. Bu yazı yumurtanın neden değerli olduğunu ve yasak iddiasının nereden geldiğini anlatıyor.

Hashimoto'da yumurta yenir mi?

Yenir. Yumurtanın tiroide zarar verdiğini ya da Hashimoto'nun seyrini kötüleştirdiğini gösteren bir araştırma yoktur. Alerji ya da belirgin bir şikâyet yoksa yumurtayı sofradan çıkarmanız gerekmez.

Yumurta, Akdeniz tipine yakın beslenme düzeninde de yer alan bir besindir. Kahvaltıda, salataların içinde ya da sebze yemeklerinin yanında kolayca kullanılabilir.

Yumurta ne kadar besleyici olursa olsun bir tedavi sayılmaz; Hashimoto'da hormon eksikliğini ilaç karşılar, beslenme ona eşlik eder. Yumurtanın değeri, tiroidin ihtiyaç duyduğu besin ögelerini sağlamasından gelir.

Yumurta tiroid için hangi besin ögelerini taşır?

• Selenyum: tiroidde hormon üretimine ve hücreleri korumaya yardım eden bir mineraldir. Yumurta, balıkla birlikte iyi bir besin kaynağıdır. Ayrıntı selenyum ve Hashimoto yazısında.
• İyot: tiroid hormonunun yapı taşıdır. Yumurta, süt ürünleri ve balıkla birlikte iyot kaynakları arasındadır. Konu iyot ve Hashimoto yazısında ele alınıyor.
• B12 vitamini: hayvansal besinlerde bulunur. Eksikliği yorgunluğa yol açabilir.
• D vitamini: yumurta sarısı, bu vitamini içeren az sayıdaki besinden biridir.
• Protein: tok tutar ve kas kütlesinin korunmasına yardım eder. Bu yönüyle kilo yönetimine de yardımcı olabilir.

D vitamini ve B12'nin büyük kısmı yumurta sarısında bulunur. Yalnız beyazını yemek proteini korur, ama bu vitaminlerden önemli ölçüde vazgeçmek anlamına gelir.

Yumurta kolay hazırlanan ve buzdolabında uzun süre saklanabilen bir protein kaynağıdır. Bu yüzden günlük beslenme düzeninde pratik bir yer tutar.

Hashimoto'da günde kaç yumurta yenir?

Hashimoto'ya özel bir sayı tanımlanmamıştır. Çoğu yetişkinin beslenme düzenine günde 1 yumurta rahatça sığar; o gün et ya da balık yemediyseniz 2 yumurta bir öğünün protein kaynağı olabilir. Bu sayılar genel örnektir; uygun miktar kişiden kişiye değişir.

Kolesterol konusunun tiroidle de bağı vardır. Tiroid az çalışırken kandaki LDL kolesterol yükselebilir; tiroid değerleri ilaçla dengelenince genellikle düşer, ama her zaman normale dönmeyebilir. Bu yüzden kolesterol tahlilinizi TSH sonucunuzla birlikte hekiminize yorumlatın. Yumurtayı kısmadan önce tablonun tamamına bakmak gerekir.

Et yemeyenler için yumurta neden daha değerli?

Et ve balık yemeyen Hashimoto'lularda B12 ve iyot alımı düşebilir. Beslenme biçimlerini karşılaştıran bir derlemede vegan ve vejetaryenlerin iyot alımı, her şeyi yiyenlere göre daha düşük bulunmuştur. Yumurta ve süt ürünleri bu açığın bir kısmını kapatır. Ayrıntı vejetaryen ve vegan beslenenler sayfasında.

Yumurtanın bağışıklığı tetiklediği doğru mu?

Bu iddia genel olarak doğrulanmamıştır. Yumurta, bazı kişilerde besin alerjisine yol açabilen besinlerden biridir. Alerjisi olan birinin yumurtadan uzak durması gerekir. Bu durum Hashimoto'ya özgü sayılmaz.

Bazı kişiler yumurtadan sonra şişkinlik ya da hazımsızlık yaşar. Bu durum alerji sayılmaz ve çoğu zaman pişirme biçimiyle ilgilidir. Bol yağda kızartılmış yumurta, haşlanmışa göre daha ağır gelebilir. Yumurtayı bırakmadan önce pişirme yöntemini değiştirmek denenebilir.

Hashimoto'lu herkesin yumurtaya karşı tepki verdiğini gösteren bir çalışma yoktur. İddia büyük ölçüde AIP diyetinin kurallarından genellenmiştir.

AIP diyetinde yumurta neden çıkarılıyor?

AIP (otoimmün protokol), otoimmün hastalıklar için geliştirilmiş, çok kısıtlayıcı bir eleme diyetidir. Bu diyette yumurta, tahıl, baklagil, süt ürünleri, kuruyemiş ve bazı sebzeler bir süreliğine çıkarılır. Ardından tek tek geri eklenir ve kişinin hangisine tepki verdiği izlenir.

Yeniden ekleme aşamasında yumurta genellikle sarısıyla başlanarak eklenir, beyazı daha sonra denenir. Her yeni besin tek başına eklenir ve bir süre izlenir.

Hashimoto'da AIP'yi inceleyen küçük ve kontrol grubu olmayan bir çalışmada yaşam kalitesinde iyileşme bildirildi. Bu çalışma yumurtanın tek başına etkisini ölçmedi. AIP uzun süre uygulanmaz; yeniden ekleme aşamasıyla ve diyetisyen eşliğinde yapılır. Ayrıntılar otoimmün protokol (AIP) diyeti sayfasında.

Yumurtayı nasıl tüketmek daha uygun?

• Haşlanmış ya da az yağda pişirilmiş yumurta tercih edilebilir.
• Sebzeli omlet ya da menemen, yumurtayı sebzeyle aynı öğünde buluşturur.
• Sucuklu ya da kavurmalı yumurta gibi işlenmiş et içeren seçenekler sınırlı tutulur.
• Yumurtayı buzdolabında saklayın; kabuğu çatlak ya da son tüketim tarihi geçmiş yumurtaları kullanmayın.
• Kolesterolü yüksek olanlarda yumurta sıklığı hekim ya da diyetisyenle belirlenir.
• Yumurtayı beyazı ve sarısı katılaşana kadar pişirmek en güvenli yoldur. Rafadan gibi sarısı akışkan yumurta ile çiğ yumurtalı ev yapımı mayonez ve tatlılar gebelikte, küçük çocuklarda, yaşlılarda ve bağışıklığı zayıf kişilerde önerilmez. Gebelikteki diğer öneriler gebelikte Hashimoto sayfasında yer alıyor.

Yiyecekler tiroid ilacıyla etkileşebildiği için kahvaltı saatinizi ilacınızla birlikte hekiminize danışın. Yumurtalı kahvaltı fikirleri için Hashimoto'da kahvaltı yazısına bakabilirsiniz.

Kahverengi, köy ya da omega-3'lü yumurta fark eder mi?

Kabuğun rengi tavuğun cinsine bağlıdır ve besin değerini değiştirmez. Köy yumurtası ya da serbest gezen tavuk yumurtası tercih edilebilir. Bunların Hashimoto açısından farklı bir etkisi olduğunu gösteren araştırma yoktur.

Omega-3 ile zenginleştirilmiş yumurtalar, tavuğun yemine keten tohumu ya da balık yağı eklenerek elde edilir. Balık yemeyen biri için ek bir kaynak olabilir, ama balığın yerini tam olarak tutmaz. Hangi yumurtayı seçerseniz seçin tazelik, saklama koşulları ve iyi pişirme daha belirleyicidir.

Yumurta şikâyet yapıyorsa ne zaman hekime başvurmalı?

Yumurta yedikten sonra kaşıntı, kurdeşen, dudakta şişlik ya da nefes darlığı oluyorsa bu bir alerji belirtisi olabilir. Nefes darlığı ya da yaygın şişlik acil durumdur; 112 aranır. Daha hafif şikâyetlerde hekiminizle konuşun. Yumurta alerjisi olanlar yumurta içeren kek, mayonez ve bazı makarnalarda da dikkatli olur.

Yumurtayı çıkarmanız gerekirse protein ve selenyum balık, tavuk, baklagil ve yoğurttan sağlanabilir. Bu besinlerin günlük düzene nasıl dağıldığını Hashimoto diyet listesi sayfasında görebilirsiniz.

Kolesterolün tiroidle bağı ve sofradaki karşılığı Hashimoto'da kolesterol yazısında ayrıca ele alınıyor.

Sık sorulan sorular

Hashimoto'm var, her sabah iki yumurta yiyorum; bu fazla mı, azaltmalı mıyım?

Çoğu kişi için fazla sayılmaz. Hashimoto'ya özel bir yumurta sınırı yoktur; belirleyici olan günün geri kalanında ne yediğinizdir. Aynı gün bol kırmızı et, sucuk ve tereyağı da varsa doymuş yağ artar. Kolesterolünüz yüksekse, diyabetiniz ya da kalp hastalığınız varsa sayıyı hekiminiz ya da diyetisyeninizle birlikte belirleyin.

Hashimoto'm var, AIP yapmadan yalnız yumurtayı kessem antikorlarım düşer mi?

Bunu gösteren bir araştırma yoktur. AIP çalışması küçüktü, kontrol grubu yoktu ve yumurtanın tek başına etkisini ölçmedi; antikorlarda da anlamlı bir değişiklik bildirilmedi. Yumurtayı nedensiz kesmek selenyum, B12 ve protein alımınızı azaltır. Yumurtadan sonra belirgin bir şikâyetiniz varsa bunu not edip hekiminizle ya da diyetisyeninizle değerlendirin.

Hashimoto'm var ve kolesterolüm yüksek çıktı; yumurtanın sarısını atıp yalnız beyazını mı yemeliyim?

Buna tek başınıza karar vermeyin. Sarıyı atmak D vitamini ve B12'nin çoğundan vazgeçmek demektir. Tiroid az çalışırken kolesterol yükselebildiği için hekiminiz önce tiroid değerlerinize bakar. Değerler dengedeyken de kolesterol yüksekse yumurta sayısını, kızartmaları ve işlenmiş etleri birlikte ele alan bir planı diyetisyeninizle kurabilirsiniz.

Hashimoto'm var, yumurta yiyince midem şişiyor; bu alerji mi, yumurtayı bırakmalı mıyım?

Şişkinlik tek başına alerjiyi göstermez. Alerjide kaşıntı, kurdeşen, dudak şişmesi ya da nefes darlığı gibi belirtiler görülür ve hekime başvurmak gerekir. Yalnız hazımsızlık varsa önce pişirme biçimini değiştirin: yağda kızartma yerine haşlama ya da az yağlı omlet deneyin, yanındaki hamur işini azaltın. Şikâyet sürerse hekiminize anlatın.

Kaynaklar

1. Ventura M, Melo M, Carrilho F. Selenium and Thyroid Disease: From Pathophysiology to Treatment. Int J Endocrinol 2017 — selenyumun besin kaynakları, yumurta dahil
2. Abbott RD, Sadowski A, Alt AG. Efficacy of the Autoimmune Protocol Diet as Part of a Multi-disciplinary, Supported Lifestyle Intervention for Hashimoto's Thyroiditis. Cureus 2019 — Hashimoto'da AIP diyeti (küçük, kontrol grubu olmayan çalışma)
3. Danailova Y ve ark. Nutritional Management of Thyroiditis of Hashimoto. Int J Mol Sci 2022 — Hashimoto'da genel beslenme ve besin ögeleri
4. Liu H, Peng D. Update on dyslipidemia in hypothyroidism: the mechanism of dyslipidemia in hypothyroidism. Endocr Connect 2022 — tiroid az çalışırken kan yağlarının yükselmesi
5. Eveleigh ER ve ark. Vegans, Vegetarians, and Omnivores: How Does Dietary Choice Influence Iodine Intake? A Systematic Review. Nutrients 2020 — vegan ve vejetaryenlerde iyot alımının daha düşük olması
6. NHS. Foods to avoid in pregnancy — gebelikte çiğ ve az pişmiş yumurta