İltihabı azaltmaya yönelik (anti-inflamatuar) beslenme
Bir bakışta
Anti-inflamatuar beslenme, iltihaplanmayı (inflamasyon) artırdığı bilinen şekerli, aşırı işlenmiş ve kızartılmış yiyecekleri azaltıp; omega-3 yağ asitleri, lif ve bitkisel bileşiklerden zengin yiyecekleri artıran bir beslenme biçimidir. Hashimoto'daki bağışıklık tepkisini tek başına durdurmaz; Akdeniz tipine yakın, sürdürülebilir bir sofra kurmayı hedefler ve hekimin tedavisinin yanında uygulanır.
Nasıl uygulanır
Bu beslenme biçiminin özel bir menüsü ya da kesin kuralları yoktur. Uygulamada iki yönlü çalışır: bir yandan bazı yiyecekleri azaltırsınız, öbür yandan bazılarını bilinçli olarak artırırsınız.
Azaltılanlar şekerli içecekler, beyaz un ürünleri, şarküteri, kızartma ve paketli atıştırmalıklardır. Artırılanlar renkli sebzeler, meyveler, yağlı balık, zeytinyağı, ceviz, baklagil ve zerdeçal, zencefil gibi baharatlardır.
Bu değişiklikler tiroid ilacınızı değiştirmez. İlacınızı hekiminizin tarif ettiği biçimde alın; lifli ve kalsiyumlu yiyeceklerle arasını hekiminize ya da eczacınıza sorun.
Kimler için uygun?
Uygun olabileceği durumlar
- Kilo, kolesterol ya da kan şekeri sorunu da olan Hashimoto'lular
- Paketli ve hazır yiyecek tüketimi yüksek olup sofrasını sadeleştirmek isteyenler
- AIP gibi sıkı bir diyet yerine daha yumuşak bir başlangıç isteyenler
Uygun olmadığı ya da önce hekiminize danışmanız gereken durumlar
- Kan sulandırıcı ilaç kullananlar: yüksek miktarda zerdeçal, zencefil ve balık yağı takviyesi hekime danışılmadan kullanılmaz
- Böbrek hastalığı olanlar: sebze-meyve ve baklagil miktarı uzmanla belirlenir
Size uygun beslenme planı, tahlilleriniz ve kullandığınız ilaçlar birlikte değerlendirilerek belirlenir.
Adım adım uygulama
-
Şekerli içeceği bırak
Meyve suyu ve gazlı içecek yerine su, ayran, maden suyu, şekersiz bitki çayı.
-
Haftada iki balık
Hamsi, sardalya, uskumru gibi yağlı balıklar; kızartma yerine fırın ya da ızgara.
-
Renk say
Her gün en az üç farklı renkte sebze ve meyve.
-
Paketliyi azalt
Paketli atıştırmalık yerine meyve, yoğurt, ceviz ya da leblebi.
İnflamasyon (iltihaplanma) Hashimoto'yla nasıl ilişkili?
Hashimoto'da bağışıklık sistemi tiroid bezine saldırır ve bezde süregen bir iltihaplanma olur. Bu iltihap, tiroid bezinin kendisine özgüdür ve beslenmeyle doğrudan durdurulamaz. Ancak kilo fazlası, yüksek kan şekeri ve kötü kaliteli beslenme vücutta genel bir iltihap yükü yaratır. Anti-inflamatuar beslenme bu genel yükü hafifletmeyi hedefler.
Hangi yiyecekler iltihabı artırabilir?
- Şekerli içecekler ve tatlılar
- Beyaz un ürünleri, hamur işleri
- Sucuk, salam, sosis gibi işlenmiş etler
- Kızartmalar ve tekrar tekrar kullanılan yağlar
- Paketli cips, kraker ve hazır yemekler
- Alkol
Hangi yiyecekler artırılır?
| Yiyecek | Neden |
|---|---|
| Yağlı balık | Omega-3 yağ asidi, selenyum ve iyot kaynağı |
| Zeytinyağı | Tekli doymamış yağ ve bitkisel bileşikler |
| Renkli sebze ve meyve | Lif, C vitamini ve antioksidanlar |
| Ceviz, keten tohumu | Bitkisel omega-3 |
| Baklagiller | Lif ve bitkisel protein; kan şekerini dengeler |
| Zerdeçal, zencefil, tarçın | Yemeklere lezzet katar; tuz ve şeker ihtiyacını azaltır |
Akdeniz tipi beslenmeden farkı ne?
Pratikte çok az. Anti-inflamatuar beslenme, Akdeniz tipi beslenmenin üzerine şeker, işlenmiş gıda ve kızartmayı daha sıkı azaltma vurgusu ekler. Hashimoto'da iki yaklaşım birlikte düşünülebilir.
Takviye gerekir mi?
Bu beslenme biçimi takviye değil, yiyecek odaklıdır. Balık yağı, zerdeçal ya da antioksidan kapsülleri herkese gerekli değildir ve bazı ilaçlarla etkileşebilir. Hangi takviyenin ancak eksiklik varsa düşünüleceğini Hashimoto ve takviyeler yazısında anlattık. İnflamasyon teriminin kısa tanımı sözlükte.
Bu beslenme biçimi Hashimoto'nun çaresi değildir; hekim tedavisinin yerini tutmaz. Günlük sofrayı sadeleştirerek kilo ve kan değerlerinin yönetimine katkı sağlar. Örnek bir gün için Hashimoto diyet listesi sayfasına bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Anti-inflamatuar beslenme antikorları düşürür mü?
Bunu gösteren güçlü bir çalışma yok. Bu beslenme biçimi Hashimoto'nun çaresi değildir; genel beslenme düzeninizi kurmanıza katkı sağlar.
Zerdeçal takviyesi kullanmalı mıyım?
Yemeklerde baharat olarak kullanmak güvenlidir. Kapsül ya da yüksek miktarlı takviyeler ilaçlarla etkileşebilir; hekiminize sormadan başlamayın.
Kaynaklar
- Ruggeri RM ve ark. Influence of Dietary Habits on Oxidative Stress Markers in Hashimoto's Thyroiditis. Thyroid 2021 — Hashimoto'da beslenme alışkanlıkları ve oksidatif stres
- Ihnatowicz P ve ark. The importance of nutritional factors and dietary management of Hashimoto's thyroiditis. Ann Agric Environ Med 2020 — Hashimoto'da beslenme faktörleri ve diyet yönetimi