Hashimoto'da salata tarifleri: proteinli 5 salata ve evde sos
Hashimoto'da salata yenir ve öğün yerine de geçebilir; yeter ki içinde bir protein kaynağı, bir avuç baklagil ya da tahıl ve bir kaşık zeytinyağı olsun. Nohut, yumurta, ton balığı ve mercimek iyi seçeneklerdir. Lahana ve roka normal salata miktarında yenebilir. Sosu evde zeytinyağı, limon ve yoğurtla hazırlayın.
Öğlen yalnız marul ve domatesten oluşan bir kase yiyip ikindi olmadan acıkıyorsanız, sorun salatada değil, salatanın kuruluşundadır. Hashimoto (halk arasında haşimato) tanısı alan biri salata yiyebilir; öğün yerine geçecek salatada yeşilliğin yanında bir protein kaynağı, biraz baklagil ya da tahıl ve bir kaşık sağlıklı yağ bulunmalıdır. Aşağıdaki beş tarif bu düzenle hazırlandı.
Hashimoto'da salata öğün yerine geçer mi?
Geçebilir, ama yalnız yeşillik yetmez. Hashimoto'da yorgunluk sık anlatılan bir şikâyettir; doyurmayan bir öğün ise gün içinde atıştırmayı artırabilir. Salatayı bir tabak gibi düşünün:
- Yarısı sebze: marul, roka, maydanoz, salatalık, domates, biber, havuç, közlenmiş patlıcan.
- Protein: haşlanmış yumurta, ton balığı, tavuk, beyaz peynir, nohut ya da mercimek.
- Tahıl ya da nişasta: bulgur, karabuğday, haşlanmış patates ya da bir dilim ekmek.
- Yağ: zeytinyağı, birkaç zeytin ya da bir avuç ceviz.
Tabaktaki proteinin neden önemli olduğunu Hashimoto'da protein ihtiyacı yazısında anlattık.
Lahana, roka ve tere salatada yenir mi?
Yenir. Lahana, roka, tere ve turp lahanagil (turpgil) ailesindendir ve internetteki listelerde "tiroidi yavaşlatır" diye geçer. Bu sebzelerdeki maddelerin tiroide etkisi çok yüksek miktarlarda ve iyot eksikliği olan kişilerde konuşulur. Olağan bir salata kasesindeki lahana ya da roka için böyle bir risk beklenmez. Çiğ ve pişmiş farkını Hashimoto'da brokoli ve lahana yazısında ayrıntılı ele aldık.
Hashimoto için 5 doyurucu salata tarifi
Ölçüler iki kişiliktir. Sosu yemeden hemen önce ekleyin; yeşillik böylece diri kalır.
1. Nohutlu çoban salata
2 domates, 2 salatalık, 1 yeşil biber, yarım demet maydanoz, 1 su bardağı haşlanmış nohut ve 6–8 zeytin. Sebzeleri küçük doğrayın, nohutu ekleyin. 2 yemek kaşığı zeytinyağı, yarım limon ve bir tutam sumakla karıştırın. Yanına bir dilim beyaz peynir koyarsanız protein artar.
2. Yumurtalı patates salatası
3 orta boy haşlanmış patates, 2 haşlanmış yumurta, 3–4 dal taze soğan, yarım demet dereotu ve 4–5 kornişon turşu. Patatesleri ılıkken küp doğrayın, yumurtaları dörde bölün. Zeytinyağı ve limonla karıştırın. Turşu tuzlu olduğu için tuz eklemeden önce tadına bakın.
3. Ton balıklı yeşil salata
Bir kase marul ve roka, 1 kutu suyu süzülmüş ton balığı, 1 haşlanmış yumurta, 1 salatalık ve 8–10 çeri domates. Malzemeleri iri doğrayıp karıştırın, limonlu sosla servis edin. Balık seçimi ve haftada kaç kez yenebileceği için Hashimoto'da balık yazısına bakabilirsiniz.
4. Yeşil mercimek salatası
1 su bardağı yeşil mercimek, 1 kırmızı biber, 1 havuç, yarım demet maydanoz ve 3–4 dal taze soğan. Mercimeği diri kalacak kadar haşlayıp süzün ve soğutun. Doğranmış sebzelerle karıştırın, zeytinyağı, limon, kimyon ve pul biberle tatlandırın. Buzdolabında bekledikçe tadı oturur, ertesi günün öğle yemeğine de uyar.
5. Fırın sebzeli ılık salata
1 kabak, 1 havuç, 1 kırmızı biber, bir dilim balkabağı, bir kase roka, 2 yemek kaşığı ceviz ve 4 yemek kaşığı süzme yoğurt. Sebzeleri iri doğrayıp az zeytinyağıyla fırında kenarları kızarana kadar pişirin. Ilıyınca rokanın üstüne alın, cevizi serpin, yanına yoğurdu koyun. Birkaç kaşık bulgur ya da karabuğday eklerseniz tek kaplık bir öğün olur.
Evde salata sosu nasıl hazırlanır?
Hazır salata soslarında şeker, tuz ve koyulaştırıcı bulunabilir. Evde iki dakikada şu sosları hazırlayabilirsiniz:
- Limonlu sos: 2 yemek kaşığı zeytinyağı, yarım limonun suyu, kuru nane ve az tuz.
- Nar ekşili sos: 2 yemek kaşığı zeytinyağı, 1 tatlı kaşığı nar ekşisi ve sumak. Etikette şeker ve "nar aromalı sos" ibaresine bakın.
- Yoğurtlu sos: 3 yemek kaşığı yoğurt, 1 tatlı kaşığı zeytinyağı, az sarımsak ve dereotu.
- Tahinli sos: 1 yemek kaşığı tahin, limon suyu ve biraz su; nohutlu ve mercimekli salatalara uyar.
Peynir, zeytin ve turşu eklediğiniz salatada tuzu azaltın. Dünya Sağlık Örgütü yetişkinler için günlük tuzun yaklaşık bir çay kaşığını geçmemesini önerir.
Salatayı hafta içi nasıl pratik hale getirirsiniz?
Pazar günü bir tencere nohut ya da mercimek haşlayıp buzdolabına kaldırmak, hafta içi salata hazırlamayı on dakikaya indirir. Yeşillikleri yıkayıp iyice kuruttuktan sonra kâğıt havluyla kapalı kaba koyun. Sosu ayrı, küçük bir kapta taşıyın. Gluten yemiyorsanız bulgur yerine karabuğday ya da kinoa kullanın. İş günü öğle yemeği için başka fikirleri çalışanlar için Hashimoto menüsü yazısında topladık.
Sık sorulan sorular
Hashimoto'yum, akşam yemeğinde yalnız salata yemem doğru mu?
Yalnız yeşillikten oluşan bir kase çoğu kişiyi geceye kadar tok tutmaz ve gece atıştırmasına yol açabilir. Salatanıza yumurta, ton balığı, tavuk ya da baklagil ekleyin, yanına bir kase yoğurt koyun. Böylece akşam tabağı hem hafif hem doyurucu olur. Size uygun akşam düzenini diyetisyeninizle birlikte planlayabilirsiniz.
Hashimoto hastasıyım, salatada çiğ lahana ve brokoli yiyebilir miyim?
Olağan salata miktarında yiyebilirsiniz. Lahanagillerin tiroide etkisi çok yüksek miktarlarda ve iyot eksikliğinde konuşulur; her gün büyük miktarda çiğ lahana suyu içmek ayrı bir durumdur. Lahana size şişkinlik yapıyorsa haşlanmış ya da fırınlanmış halini deneyin. Lahana ve brokoliyi haftanın farklı günlerine yaymak çeşitliliği de artırır. Tahlil sonuçlarınızla ilgili sorularınızı hekiminize sorun.
Hashimoto'm var, salataya mısır ve havuç koymak şeker yükünü artırır mı?
Bir iki kaşık mısır ve bir rendelenmiş havuç salatayı tatlı bir yiyeceğe dönüştürmez. Havuç lif ve renk katar, mısır ise nişastalı bir sebzedir. Aynı öğünde ekmek ve patates de varsa mısırı atlayabilirsiniz. İnsülin direnciniz ya da diyabetiniz varsa öğündeki nişasta miktarını diyetisyeninizle ayrıca konuşun. Konserve mısır kullanıyorsanız suyunu süzün.
Hashimoto'da hazır paket salata kullanmak uygun mu?
Kullanabilirsiniz; yıkanmış paket yeşillik zaman kazandırır. Son tüketim tarihine bakın, paketi açınca kısa sürede tüketin, şişmiş ya da kötü kokan paketi kullanmayın. Paketten çıkan hazır sos ve kıtır ekmek tuz, şeker ve gluten içerebilir; onları ayırıp kendi sosunuzu kullanın. Çölyak tanınız varsa etiketleri dikkatle okuyun.
Kaynaklar
- Felker P ve ark. Concentrations of thiocyanate and goitrin in human plasma, their precursor concentrations in brassica vegetables, and associated potential risk for hypothyroidism. Nutr Rev 2016 — lahanagillerin olağan tüketim miktarlarında tiroid açısından riski
- WHO. Healthy diet — sebze ve meyve, sağlıklı yağlar ve günlük tuz sınırı
- NHS. The Eatwell Guide — dengeli tabakta sebze, nişasta ve protein payı