Günlük yaşam

Hashimoto'da Ramazan orucu: ilaç saati, sahur ve iftar nasıl planlanır?

Hashimoto'da Ramazan orucu tutmak isteyen biri için ilk iş, oruç kararını ve ilacınızı sahur ile iftar düzeninde nasıl kullanacağınızı hekiminizle önceden konuşmaktır. Sahurda yumurta, yoğurt, yulaf ve su tok tutar. İftarı su ve çorbayla açıp tabağın yarısını sebzeye ayırın. Bayramdan sonra tahlil gerekip gerekmediğini sorun.

6 dk okuma

Hashimoto'da Ramazan orucu: ilaç saati, sahur ve iftar nasıl planlanır?

Ramazan geldiğinde Hashimoto (halk arasında haşimato) ile yaşayan birçok kişinin aklındaki ilk soru yemek değil, tiroid ilacıdır. Sahur ile iftar arasına sığan bir gün ilaç düzenini de etkiler; bunu hekiminizle önceden konuşmak ayın geri kalanını kolaylaştırır.

Hashimoto'da Ramazan orucu tutulabilir mi?

Oruç tutup tutmamanın cevabı bu yazıda değil; sizin durumunuzu bilen hekiminizdedir. Bu kararı herkes için genel bir cevapla vermek doğru olmaz. Gebelik, diyabet, yakın zamanda değişen ilaç dozu ya da başka bir hastalık tabloyu değiştirir. Orucun tiroide iyi geldiğini ya da antikor değerlerini indirdiğini gösteren bir kanıt yok; burada konu ibadeti ilaç ve öğün düzeniyle uyumlu hâle getirmektir.

Ramazan dışında uygulanan 16:8 gibi saat sınırlı yeme düzenleri ise ayrı bir konudur ve aralıklı oruç mu, düzenli öğün mü? karşılaştırmasında anlatılıyor.

Ramazan'da tiroid ilacının saatini kim belirler?

Ramazan'da öğün saatleri değiştiği için levotiroksin (tiroid ilacı) kullananların günlük düzeni de değişir. İlacın hangi saatte alınacağına hekiminiz karar verir; sahur ve iftar düzeninizi onunla birlikte planlayın, saati kendiniz değiştirmeyin.

Bu planlama boş bir formalite sayılmaz. Ramazan dışında yapılmış bir çalışmada ilacın alınış zamanı ile TSH (tiroidi uyaran hormon) değeri arasında bağ görülmüştür. Bu yüzden Ramazan'dan birkaç hafta önce bir randevu almak ve bayramdan sonra tahlil gerekip gerekmediğini sormak işinizi kolaylaştırır. Hangi saat seçilirse seçilsin, ayın sonuna kadar aynı düzende kalmak tahlil sonucunun yorumlanmasını da kolaylaştırır.

Randevuya giderken şu soruları yazıp götürebilirsiniz:

  • İlacımı sahurdan önce mi, gece mi almam bana uyar?
  • Sahur ve iftar öğünlerimi ilacıma göre nasıl düzenlemeliyim?
  • Kalsiyum, demir ya da başka bir ilacım varsa onları hangi saate almalıyım?
  • Bayramdan sonra tahlil yaptırmam gerekiyor mu?
  • Hangi belirtide orucu bozmalıyım?

Süt, ayran, kahve, kalsiyum ve demir takviyesi tiroid ilacıyla etkileşebilir; sahur ve iftarda bunlarla ilacınızın arasını hekiminize ya da eczacınıza sorun. Hekime sorabileceğiniz diğer sorular tiroid ilacı ve kahvaltı saati yazısında.

Sahurda ne yemeli, gün boyu tok tutan tabak hangisi?

Sahura kalkmamak orucu fazladan birkaç saat uzatmak demektir; ikindiye doğru baş ağrısı ve bitkinlik sıklaşır. Akşama kadar idare eden sahurda protein ve lif birlikte bulunur, tuz azdır. Örneğin:

  • İki yumurtalı sebzeli omlet, bir dilim beyaz peynir, beş altı zeytin ve bir dilim tam tahıllı ekmek
  • Yoğurtlu yulaf: bir kâse yoğurt, üç dört kaşık yulaf ezmesi, birkaç ceviz içi ve dilimlenmiş yarım muz
  • Her iki tabağın yanına bol yeşillik, salatalık ve domates; sofradan kalkmadan iki bardak su

Şarküteri ürünleri, çok tuzlu peynir ve turşu öğleden sonra susuzluğu artırır. Reçel ya da bal tek başına yendiğinde açlık erken gelir. Yoğurt ve peynir sahurda tokluk verir; az tuzlu beyaz peynir ya da lor seçmek gün içindeki susuzluğu azaltır. Yulafın sahura uygun hâli için yulaf kasesi ve gece yulafı tarifine bakabilirsiniz.

İftarda tabak nasıl olmalı?

Orucu bir bardak su ve bir hurmayla açıp ardından bir kâse çorba içmek mideyi yavaşça hazırlar. Çorbanın ardından birkaç dakika sofradan uzaklaşmak, ana yemeğe gelindiğinde iştahı dengeler. Tabağı ikiye bölün: bir yarısına sebze yemeği ve salata, diğer yarısının bir bölümüne et, tavuk, balık ya da baklagil, kalanına da birkaç kaşık pilav ya da küçük bir parça pide koyun.

Kızartmalar ve börekler her akşam yerine haftanın bir iki iftarına kalırsa gece mide ekşimesi daha az görülür. Tatlı canınız çekiyorsa sütlü bir tatlı, şerbetli olanlardan daha hafif kalır. Sütlü tatlının porsiyonunu küçük tutup haftanın birkaç akşamına bırakmak da şeker alımını dengeler. Mercimek ve ezogelin dışında bir seçenek arıyorsanız tarhana çorbası tarifi iftara uyar.

İftar ile sahur arasında su ve ara öğün nasıl düzenlenir?

Gün boyu biriken su açığını iftarda tek seferde kapatmaya çalışmak mideyi şişirir. Suyu iftardan sahura kadar yudum yudum, saat başı bir bardak olacak şekilde dağıtmak daha rahattır. Başucuna bir sürahi su koymak gece uyandığınızda içmeyi kolaylaştırır.

Teravihten sonra bir meyve, bir bardak ayran ya da bir avuç kuruyemiş yeterli bir ara öğündür. Çay ve kahveyi iftardan hemen sonra değil, biraz ara vererek için; gece geç saatte içilen kahve uykuyu bölebilir.

Ramazan'da mutfak işini hafifletmenin yolu var mı?

Akşamüstü oruçluyken ocak başında durmak insanı yorar ve tencereyi gereğinden büyük kurdurur. Cumartesi ya da pazar iki çorbayı bol pişirip kaplara bölerek dondurmak, iş günlerindeki iftarı ısıtmaya indirir. Nohut ve kuru fasulyeyi haşlayıp dondurmak da tencere yemeğini yirmi dakikaya indirir.

Sahur hazırlığı yatmadan önce on dakika sürer: birkaç yumurta kaynatılıp soyulmadan dolaba girer, sebzeler yıkanıp bir kaba doğranır, yulaf yoğurtla karıştırılıp kapaklı kavanoza alınır. Sahurda yalnız sofrayı kurmak kalır.

Ne zaman hekime başvurmalı?

Gebeyseniz, gebelik planlıyorsanız ya da emziriyorsanız, diyabetiniz ya da şeker düşmesi öykünüz varsa, son haftalarda ilaç dozunuz değiştiyse ya da geçmişte yeme bozukluğu yaşadıysanız oruç kararını başlamadan önce hekiminizle konuşun. Gebelikte tiroid takibinin neden sıklaştığı gebelikte beslenme sayfasında. Oruç sırasında kalp çarpıntısı, gözlerde kararma, bayılacak gibi olma, soğuk ter ya da her gün biraz daha ağırlaşan bir bitkinlik yaşarsanız o günün orucunu bozun ve hekiminizi arayın.

Sık sorulan sorular

Hashimoto'yum, oruç tutmak istiyorum; tiroid ilacımı sahura mı, iftar sonrasına mı almalıyım?

Önce oruç tutmanızın uygun olup olmadığını, ardından ilacın saatini hekiminizle konuşun; bu soruya sizin tahlillerinize ve günlük düzeninize bakarak o cevap verir. Ramazan'dan birkaç hafta önce randevu alın, sahur ve iftar saatlerinizi anlatın. Karar verilen saati ay boyunca sabit tutmak ve bayramdan sonra tahlil gerekip gerekmediğini sormak işinizi kolaylaştırır.

Oruçluyken öğleden sonra çok halsiz kalıyorum; Hashimoto'dan mı, sahurdan mı?

İkisi de payını alabilir; ilk bakılacak yer sahurdur. Sahura kalkmamak, çay ve ekmekle geçmek ya da gece yeterince su içmemek ikindi yorgunluğunu belirgin biçimde artırır. Birkaç gün sahura yumurta, yoğurt ve yulaf ekleyip suyu artırarak farkı izleyin. Bitkinliğe çarpıntı, baş dönmesi ya da bayılma hissi eklenirse orucu bozup hekiminize başvurun.

Bayramdan sonra olağan düzene dönerken ilacım için kime danışırım?

Geçişi de ilacınızı yazan hekimle planlayın; dönüş gününü ve sonrasında tahlil gerekip gerekmediğini sorun. İlacın öğünlerle ilişkisi TSH değerine yansıyabildiği için tahlil, bu değişiklik bilinerek yorumlanır. Dönüşte hangi düzene geçeceğinizi de hekiminiz söyler. Bayram sofrasında tatlı ve hamur işini birkaç güne yaymak, olağan öğün düzenine geçişi kolaylaştırır.

Sahurda süt ve peynir yemeyi seviyorum; tiroid ilacım varken bunları yiyebilir miyim?

Yiyebilirsiniz. Süt, peynir ve yoğurt protein ve kalsiyum taşıyan, tokluk veren besinlerdir. Kalsiyum tiroid ilacıyla etkileşebildiği için bu besinlerle ilacınızın arasını hekiminize ya da eczacınıza sorun. Sahur saatiniz dar geliyorsa durumu hekiminize anlatın; düzen birlikte yeniden planlanabilir. Tuzlu peynir yerine az tuzlu beyaz peynir ya da lor seçin.

Kaynaklar

  1. NHS. Levothyroxine — ilacın her gün aynı düzende alınması
  2. Bach-Huynh TG ve ark. Timing of levothyroxine administration affects serum thyrotropin concentration. J Clin Endocrinol Metab 2009 — ilacın kahvaltıdan önce, kahvaltıyla ya da yatarken alınmasının TSH değerine etkisi (Ramazan dışı çalışma)
  3. Benvenga S ve ark. Altered intestinal absorption of L-thyroxine caused by coffee. Thyroid 2008 — kahvenin ilaç emilimine etkisi
  4. Singh N ve ark. Effect of calcium carbonate on the absorption of levothyroxine. JAMA 2000 — kalsiyumun ilaç emilimini azaltması
  5. T.C. Sağlık Bakanlığı. Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER) — öğün düzeni ve besin grupları

İletişim

Hashimoto'da sofranızı birlikte düzenleyelim

Tahlil sonuçlarınızı, ilacı hangi saatte aldığınızı ve gün içindeki öğün düzeninizi konuşarak size uygun bir sofra kuralım. Görüşme ofiste ya da görüntülü yapılabilir.