Hashimoto'da tatilde beslenme ve tiroid ilacı: yanınıza ne almalı?

Evden uzakta geçen günlerde Hashimoto (halk arasında haşimato) için iki şey öne çıkar: ilacın düzeninin bozulmaması ve öğünlerin mola yerine, büfeye ya da otel masasına göre dağılmaması. Aşağıda bavulu hazırlamaktan otel kahvaltısına kadar her adımı sırayla bulacaksınız.

Tatile giderken tiroid ilacı nasıl taşınır?

İlaç, çantaya ilk giren eşya olsun. Aşağıdaki birkaç adım, tatilin ortasında eczane aramak zorunda kalmanızı önler:

• İlacı el çantanızda ya da kabin bagajınızda taşıyın; valiz gecikse de ilacınız yanınızda kalır.
• Tatil süresinden birkaç gün fazlasını yanınıza alın. Uçuş iptali ya da uzayan dönüş bu payla karşılanır.
• Tabletleri kendi kutusunda ve içindeki kullanma talimatıyla birlikte götürün; başka bir ülkede eczacı, kutudaki levotiroksin (etken madde) yazısından ve tablet miktarından ilacı hemen tanır.
• Kutunun ve reçetenizin fotoğrafını telefonunuzda saklayın.
• Güneş alan araç içinde, torpidoda ya da plaj çantasında bırakmayın; serin ve kuru bir yerde tutun.

Kalsiyum ya da demir takviyesi kullanıyorsanız bunlar da tiroid ilacıyla etkileşebilir; yola çıkmadan önce ilacınızla aralarını hekiminize ya da eczacınıza sorun. Konunun genel çerçevesi tiroid ilacı ve kahvaltı saati yazısında anlatılıyor. Takviyeleri de kendi kutularında ve etiketleriyle taşıyın.

Saat farkı olan bir yere gidiyorsanız kime danışılır?

Saat farkının ilaç düzeninize nasıl yansıyacağı, farkın büyüklüğüne ve kendi alım düzeninize göre değişir. Bu yüzden geçiş gününü ve dönüş gününü yola çıkmadan önce hekiminize ya da eczacınıza sorun; saati varınca kendi tahmininizle kaydırmayın. Sorarken her gün ilacı hangi saatte aldığınızı, uçuş saatlerini ve gideceğiniz yerle aradaki saat farkını söyleyin.

Sabaha karşı kalkan bir uçuşta ya da gece otobüsünde uyku ve öğün saatleri alışılmışın dışına çıkar. Böyle bir günü de önceden ilacınızı yazan hekimle konuşup not almak, yolda karar vermek zorunda kalmamanızı sağlar. Bir dozu atladığınızı fark ederseniz ne yapacağınızı hekiminize ya da eczacınıza danışın; konu tiroid ilacı unutulursa yazısında da ele alınıyor.

Uzun yol için çanta bir gece önceden nasıl hazırlanır?

Saatlerce aç kalmak, mola yerinde ilk görülen ağır yemeğe yönelmeyi kolaylaştırır. Dört beş saatlik bir araba ya da otobüs yolu için bir kişilik çanta şöyle olabilir:

• Kabuğuyla, sarısı katılaşana kadar haşlanmış bir iki yumurta
• Tam tahıllı ekmekle peynirli sandviç; domates ve salatalık ayrı kapta, ekmek ıslanmasın
• Bir avuç tuzsuz karışık kuruyemiş ve iki üç kuru kayısı
• Elma, mandalina ya da muz gibi kabuklu ve ezilmeyen bir meyve
• Kapağı sıkı kapanan bir şişede ayran ya da kefir, bir de büyük şişe su

Süt ürünleri ve yumurta için küçük bir soğutucu çanta ile buz aküsü şarttır. Soğutucu yoksa bu yiyecekleri yolun ilk saatlerinde tüketin; yazın sıcak araçta bekleyen sandviç akşama saklanmaz. Kalan yol için kuruyemiş ve meyve yeterli olur. Islak mendil ve küçük bir çöp poşeti de çantada yer bulsun.

Otobüs molasında, havalimanında ve trende neler seçilebilir?

Evden getirdikleriniz bittiyse menüde bildiğiniz yemeklere yönelin. Dinlenme tesislerinin çoğunda bir çorba, ızgara köfte ya da şiş, salata ve ayran bulmak zor değildir. Köfte ve tavuğun içinin iyi pişmiş olmasına dikkat edin.

• Otobüs molası: çorbanın yanına yarım porsiyon ızgara; gözleme isterseniz peynir ya da ıspanak içlisini ayranla birlikte alın.
• Havalimanı: hazır paket sandviçler yerine tavuklu bir salata, yoğurt ya da bir meyve; fırında simitle peynir, poğaçaya göre daha uzun tok tutar.
• Tren ve feribot: büfeler genellikle sınırlıdır; yanınızdaki sandviç ana öğün olsun, büfeden yalnızca bir içecek alın.

Cips, bisküvi ve şekerli içecek kısa süre oyalar, bir saat sonra yeniden acıktırır. Tuzlu atıştırmalıklar uzun süre oturulan saatlerde susuzluğu ve şişkinlik hissini de artırabilir. Lokantada ve balıkçıda nasıl sipariş verileceği Hashimoto'da dışarıda yemek yazısında.

Otel kahvaltısında tabak nasıl düzenlenir?

Açık büfe kahvaltı tatilin en bol seçenekli öğünüdür ve tabak kolayca börek, poğaça ve reçelle dolar. İlacınızı tatilde de hekiminizin tarif ettiği biçimde sürdürün; kahvaltı, çay ve kahveyle arasında evdeki düzeninizi değiştirmeyin. Büfeye geçmeden önce bir bardak su içmek ve salonu bir kez dolaşmak seçim yapmayı kolaylaştırır.

Tabakta bir protein (yumurta, peynir, yoğurt), bol sebze (domates, salatalık, biber, yeşillik), birkaç zeytin ve bir iki dilim tam tahıllı ekmek olsun. Tatlı köşesinden meyveyi seçmek, öğleye kadar tok kalmayı kolaylaştırır. Sabah tabağı için başka fikirler Hashimoto'da kahvaltı yazısında.

Açık büfeli otelde öğle ve akşam yemeği nasıl seçilir?

Tabak almadan önce bütün büfeyi bir kez dolaşıp neler olduğunu görün. Ardından tabağın bir yarısını salata ve zeytinyağlılarla doldurun; öbür yarısını ızgara et, tavuk ya da balık ile birkaç kaşık pilav, bulgur ya da bir dilim ekmek arasında paylaştırın. Tatlıyı her öğüne değil, günde bir kez ve küçük tabakla almak tatil boyunca dengeyi korur.

Uzun süre açıkta beklemiş mayonezli salatalar, az pişmiş et ya da yumurta sıcak havada mide şikâyetine yol açabilir; yeni doldurulan tepsilere yönelin. Kendi mutfağı olan bir yerde kalıyorsanız varış günü markete uğrayıp yumurta, yoğurt, peynir, sebze, meyve ve tam tahıllı ekmek almanız sabahları büfeye bağlı kalmamanızı sağlar. Bayram ziyaretiyle birleşen tatillerde kalabalık sofra için bayram ve davet sofrası yazısına bakabilirsiniz.

Uzun oturmak ve geç yatmak tatili nasıl etkiler?

Saatlerce uçakta ya da otobüste oturmak ve tuzlu yemekler bacaklarda şişliği artırabilir. Ara ara kalkıp yürümek, oturduğunuz yerde ayak bileklerinizi oynatmak ve su içmek işe yarar. Geç saate uzayan akşamlar ertesi günün yorgunluğunu artırabilir; yatış saatini çok kaydırmamak ve son kahveyi öğleden önceye almak otel odasında uykuya geçmeyi kolaylaştırabilir. Kahvenin uyku ve tiroid ilacıyla ilişkisi Hashimoto'da kahve yazısında.

Ne zaman hekime başvurmalı?

Tabletleriniz kaybolur ya da biterse tatilin sonunu beklemeyin; o şehirdeki bir eczaneye veya sağlık merkezine gidip telefondaki kutu fotoğrafını gösterin. Durmayan ishal ya da kusma varsa, hele su bile içemiyorsanız bir hekime görünün ve tiroid ilacı kullandığınızı belirtin. Tek bacakta ağrıyla gelen şişlik ya da birden başlayan nefes darlığı ise acil servise gitmeyi gerektirir.

Sık sorulan sorular

Uçakla tatile çıkıyorum; Hashimoto ilacımı bagaja verebilir miyim, yoksa yanımda mı tutmalıyım?

Yanınızda, kabin çantasında tutun. Bagaj başka şehre giderse ya da geç gelirse ilacınız elinizin altında olur; sıcakta bekleyen araç bagajı da tabletler için uygun bir yer değildir. Kendi kutusunda taşınan ilaç, hem havalimanı kontrolünde hem gittiğiniz yerin eczanesinde kolayca tanınır. Yedek tabletleri ayrı bir çantada bulundurmak da işe yarar.

On gün tatile gideceğim; tiroid ilacımdan yanıma kaç günlük almam yeterli olur?

Kalacağınız günlerden birkaç gün fazlasını hesaplayın; on gün için iki haftalık tablet rahat bir paydır. İptal edilen bir uçuş, uzayan bir dönüş ya da yere düşüp kaybolan bir tablet bu fazlalıkla kapanır. Yedek tabletleri asıl kutudan farklı bir çantaya koymak, biri kaybolsa da öbürünü elde tutar. Reçeteyi de gitmeden yeniletin.

Tatilde her gün geç kalkıyorum; ilaç düzenimi kime sormalıyım?

Uyandığınız saat birkaç gün kayıyorsa nasıl davranacağınızı yola çıkmadan hekiminize ya da eczacınıza sorun. Kendi düzeniniz için en uygun yolu onlar söyler. Sorarken tatildeki uyanma ve kahvaltı saatlerinizi, varsa saat farkını da söyleyin. Geç kalkılan günlerde kahvaltıyı atlamamak öğleye kadar aç kalmamanızı sağlar.

Kaynaklar

1. NHS. Levothyroxine — levotiroksinin günlük kullanımı ve saklanması
2. British Thyroid Foundation. Hypothyroidism — hipotiroidide düzenli ilaç kullanımı
3. NHS. Oedema — uzun süre oturmaya bağlı şişlik ve acil belirtiler
4. NHS. How to get to sleep — uyku düzeni ve kafein saati