Hashimoto'da takviye: hangi vitaminler gerçekten gerekli?

Tanıdan sonra eczane rafları ve sosyal medya uzun bir takviye listesi sunar. Hashimoto (halk arasında haşimato) için bunların çoğu gerekmez; hangisinin size yaradığını raf değil, tahlil sonucunuz gösterir.

Hashimoto'da takviye kullanmak gerekir mi?

Hashimoto tanısı alan herkesin kullanması gereken bir takviye yoktur. Takviye, tahlille gösterilmiş bir eksiklik varsa ya da hekim belirli bir nedenle önerirse kullanılır.

Ne bir kapsül ne de bir beslenme düzeni eksik tiroid hormonunu yerine koyabilir; bu iş hekimin düzenlediği tiroid ilacına aittir. Takviyenin görevi, varsa eksikliği gidermekle sınırlıdır.

Hangi takviyeler konuşuluyor?

Aşağıdaki tablo en sık sorulan takviyeleri ve bugün bilinenleri özetler. Hiçbirinin miktarı burada yazılmaz, çünkü miktarı hekiminiz tahlillerinize göre belirler.

Selenyum için ayrıntılı bilgi Hashimoto ve selenyum, D vitamini için Hashimoto ve D vitamini, demir ve B12 için Hashimoto'da demir ve B12 yazılarında.

Vitamin ve mineralleri takviye yerine besinden almak mümkün mü?

Eksiklik yoksa çoğu kişi için evet. Sofrada şu besinler düzenli yer alırsa takviyeye duyulan ihtiyaç azalır:

• Selenyum: balık, et ve yumurta.
• D vitamini: somon, sardalya, uskumru gibi yağlı balıklar ve yumurta sarısı. Güneş de kaynaktır. Besin tek başına çoğu zaman yetmediği için düzeyi tahlille izlenir.
• Demir: kırmızı et, kuru fasulye, mercimek, nohut. Yanına limon, biber ya da domates gibi C vitamini kaynağı eklemek emilimi artırır.
• B12: et, balık, yumurta ve süt ürünleri. Hayvansal besin yemeyenlerde takviye ya da zenginleştirilmiş besin gerekir; ayrıntı vejetaryen ve vegan beslenenler sayfasında.

Örneğin haftada iki öğün balık, haftada iki üç öğün kuru baklagil ve çoğu gün bir yumurta, bu besinleri sofrada düzenli tutmanın bir yoludur. Miktarlar genel örnektir; ihtiyaç kişiden kişiye değişir.

Eksiklik olmadan takviye almanın zararı var mı?

Vitamin ve mineraller zararsız görünse de fazlası sorun yaratabilir. Selenyum fazlası saç ve tırnak kaybına yol açabilir. D vitamini vücutta birikir ve kanda kalsiyumu yükseltebilir. İyot (tiroid hormonunun yapı taşı olan mineral) fazlası Hashimoto'da tiroid işlevini bozabilir. Fazla demir de vücutta birikir.

Birden çok takviye kullanmak en sık hatalardan biridir. Bir multivitamin, ayrı bir selenyum tableti ve bir saç-tırnak takviyesi aynı maddeyi üç kez içerebilir. Kullandığınız bütün ürünlerin etiketini hekiminize ya da eczacınıza gösterin.

Takviye ve tiroid ilacı: kime sorulur?

• Kalsiyum, demir ve magnezyum: Tiroid ilacıyla etkileşebilir; arasını hekiminize ya da eczacınıza sorun. Bu mineralleri içeren multivitaminler de buna dahildir.
• Diğer takviyeler: İlaç, hekiminizin tarif ettiği biçimde alınır; kullandığınız her takviyeyi ilacınızı yazan hekime söyleyin.
• Eczacınıza giderken bütün takviyelerin kutusunu ya da etiket fotoğrafını yanınızda götürün; mineral içeriğine birlikte bakılır.

Takviye düzeninizi sık değiştirmemek tahlil sonuçlarının yorumunu kolaylaştırır. Yeni bir takviyeye başladıysanız ya da bıraktıysanız bunu bir sonraki kontrolde hekiminize söyleyin, çünkü tahlil sonucunuz bu değişiklikten etkilenebilir.

Kullandığınız takviyeleri ve soracaklarınızı tek kâğıda yazmak için yazdırılabilir soru kartını kullanabilirsiniz.

Biyotin tahlil sonucumu bozar mı?

Biyotin, saç, tırnak ve cilt için satılan takviyelerde sık bulunan bir B vitaminidir. Bazı laboratuvar yöntemlerinde tiroid tahlillerini yanıltır. TSH olduğundan düşük, tiroid hormonları olduğundan yüksek görünebilir. Bu da hekimin yanlış karar vermesine yol açabilir.

Biyotin içeren bir ürün kullanıyorsanız tahlilden önce laboratuvara ve hekiminize söyleyin. Ne kadar önce bırakmanız gerektiğini hekiminize sorun. TSH ve tahlille ilgili diğer konular TSH yüksekliği ve beslenme yazısında.

Doğal tiroid destek ürünleri neden riskli?

"Tiroidi destekler" ya da "doğal tiroid formülü" diye satılan bazı ürünler tehlikeli olabilir. Bu ürünlerin bazılarında etikette yazmayan tiroid hormonu ya da hayvan tiroid bezi özütü bulunabilir. Bazıları da deniz yosunu (kelp) içerir ve yüksek miktarda iyot taşır.

• Gizli tiroid hormonu, kullandığınız ilacın üstüne eklenir. Çarpıntı, terleme, uykusuzluk ve istenmeyen kilo kaybı gibi hormon fazlalığı belirtileri ortaya çıkabilir; uzun sürerse kemikler de zayıflayabilir.
• Yüksek iyot Hashimoto'da tiroid işlevini bozabilir.
• Bu ürünler tahlil sonuçlarını karıştırır, hekim ilacınızı yanlış ayarlayabilir.

Bu ürünler çoğu zaman internetten ya da sosyal medya üzerinden satılır ve içerikleri denetlenmemiş olabilir. "Bitkisel" ya da "doğal" yazması bir ürünün güvenli olduğunu göstermez. Böyle bir ürün kullanıyorsanız ya da kullanmayı düşünüyorsanız önce hekiminize danışın. İlacınızı bu ürünler yüzünden bırakmayın.

Takviye başlamadan önce ne yapmalıyım?

• Neden takviye almak istediğinizi ve şikâyetinizi hekiminize anlatın.
• Kullandığınız tüm ilaç ve takviyelerin listesini götürün.
• Eksiklik varsa takviyenin süresini ve kontrol tahlilini sorun.
• Beslenmenizi bir diyetisyenle gözden geçirin. Eksikliklerin bir kısmı besin seçimiyle önlenebilir.

Takviyeyi başladıktan sonra da gözden geçirmek gerekir. Eksiklik giderildiğinde bazı takviyeler kesilir, bazıları daha düşük düzeyde sürdürülür. Bu kararı kontrol tahliline bakarak hekiminiz verir. Takviyeyi yıllarca kendi başınıza sürdürmek fazlalık riskini artırır.

Beslenme ve takviyelerin birlikte planlanması diyetisyen takibi sayfasında anlatılıyor.

Ne zaman hekime başvurmalı?

Takviye kullanırken şu durumlar ortaya çıkarsa ürünü kendi başınıza sürdürmeyin, hekiminize haber verin:

• Çarpıntı, el titremesi, terleme ya da uykusuzluk başladıysa. Bu belirtiler tiroid hormonu fazlalığını düşündürür.
• Saç dökülmesi arttıysa ya da tırnaklar kırılıp dökülüyorsa. Selenyum fazlasında görülebilir.
• Bulantı, kabızlık, çok su içme ve sık idrara çıkma varsa. Yüksek miktarda D vitamini kandaki kalsiyumu yükseltebilir; nedeni tahlille anlaşılır.
• Gebelik planlıyorsanız ya da gebeyseniz. İyot ve diğer takviyeler bu dönemde hekimle yeniden düzenlenir.

Takviye ve ilaç düzeni karıştığında ya da bir doz atlandığında kime ne sorulacağı tiroid ilacı unutulursa yazısında.

Çinkonun hangi besinlerde bulunduğunu ve takviyenin hangi durumlarda konuşulduğunu Hashimoto'da çinko yazısında ayrıca anlattık.

Sık sorulan sorular

Hashimoto'm var, tahlil yaptırmadan selenyum ve D vitamini başlasam bir zararı olur mu?

Olabilir. İki takviyenin de fazlası vücutta sorun yaratabilir ve eksikliğiniz yoksa bir yarar beklenmez. Selenyumun antikorları düşürdüğü çalışmalar olsa da hastalığın gidişini değiştirdiği gösterilmemiştir. Önce hekiminizden D vitamini düzeyinize baktırın, selenyum için beslenmenizi gözden geçirin. Takviye gerekirse miktarını ve süresini hekiminiz belirler.

Hashimoto'm var, multivitaminimi sabah tiroid ilacımla aynı anda yutuyorum; ilacın etkisi azalır mı?

Azalabilir. Multivitaminlerin çoğunda kalsiyum, demir ya da magnezyum bulunur ve bu mineraller ilacın bağırsaktan emilimini düşürebilir. İlacı hekiminizin tarif ettiği biçimde alın; multivitamini günün hangi saatine koyacağınızı hekiminize ya da eczacınıza sorun. Düzeni değiştirdiğinizi bir sonraki kontrolde hekiminize söyleyin, çünkü tahlil sonucunuz değişebilir.

Hashimoto'm var ve saçlarım için biyotin kullanıyorum; tiroid tahlilinden önce ne yapmalıyım?

Tahlilden önce biyotin kullandığınızı hekiminize ve laboratuvara söyleyin. Biyotin bazı ölçüm yöntemlerinde TSH'yi olduğundan düşük, tiroid hormonlarını yüksek gösterebilir. Kaç gün önce ara vereceğinizi hekiminiz belirler. Saç-tırnak ürünlerinin ve bazı multivitaminlerin etiketinde biyotin "B7" ya da "H vitamini" adıyla da geçebilir; kutuyu yanınızda götürün.

Hashimoto'm var, başladığım takviyeleri ömür boyu kullanmam mı gerekiyor?

Çoğu zaman hayır. Takviye bir eksikliği kapatmak için verilir; eksiklik giderilince kesilir ya da azaltılır. Demir ve D vitamini gibi takviyelerde hekiminiz belirli bir süre sonra kontrol tahlili ister ve sonuca göre karar verir. Emilim sorunu ya da vegan beslenme gibi kalıcı bir neden varsa kullanım daha uzun sürebilir.

Kaynaklar

1. Wichman J ve ark. Selenium Supplementation Significantly Reduces Thyroid Autoantibody Levels in Patients with Chronic Autoimmune Thyroiditis: A Systematic Review and Meta-Analysis. Thyroid 2016 — selenyum takviyesinin tiroid antikorlarını düşürmesi
2. Winther KH ve ark. Insufficient documentation for clinical efficacy of selenium supplementation in chronic autoimmune thyroiditis. Endocrine 2017 — selenyum takviyesinin klinik yararının belirsizliği
3. Li D ve ark. Association of Biotin Ingestion With Performance of Hormone and Nonhormone Assays in Healthy Adults. JAMA 2017 — biyotinin hormon tahlillerini yanıltması
4. Jonklaas J ve ark. Guidelines for the Treatment of Hypothyroidism (ATA). Thyroid 2014 — takviyelerin tiroid ilacı emilimine etkisi ve aradaki süre
5. NHS. Vitamins and minerals — Others (selenium) — selenyumun besin kaynakları ve fazlasının belirtileri
6. NHS. The Eatwell Guide — haftada iki öğün balık ve dengeli tabak önerisi