Hashimoto ve D vitamini: eksiklik neden sık, takviye gerekir mi?

D vitamini nedir, vücutta ne işe yarar?

Hashimoto D vitamini ilişkisi, tahlillerde eksiklik sık çıktığı için merak edilir. D vitamini, kemiklerin kalsiyumu kullanmasına yardım eden bir vitamindir. Kaslar ve bağışıklık sistemi üzerinde de etkileri vardır.

D vitaminin çoğu, güneş ışığı cilde değdiğinde vücutta üretilir. Besinlerden gelen kısmı daha azdır. Kışın, kapalı alanda çalışanlarda, kapalı giyinenlerde ve yaş ilerledikçe eksiklik daha sık görülür.

Hashimoto'da D vitamini eksikliği daha mı sık?

Çalışmaları bir araya getiren bir analizde, Hashimoto (halk arasında haşimato) gibi otoimmün tiroid hastalığı olanlarda D vitamini düzeyi sağlıklı kişilere göre daha düşük bulunmuştur. Eksiklik bu hastalarda daha sık görülmüştür.

Bu bulgu, D vitamini eksikliğinin Hashimoto'ya yol açtığını kanıtlamaz. Hastalığın kendisi, daha az dışarı çıkmak ya da başka etkenler de bu düşüklüğü açıklayabilir. Neden-sonuç ilişkisi henüz bilinmiyor.

D vitamini takviyesi Hashimoto'nun seyrini değiştirir mi?

D vitamini takviyesinin Hashimoto'nun seyrini değiştirdiği ya da tiroid ilacı ihtiyacını azalttığı gösterilmemiştir. Bazı küçük çalışmalarda antikor değerlerinde değişiklik bildirilmiştir, ancak bunun günlük yaşama yararı açık değildir.

Beslenme ve takviyeler Hashimoto'nun çaresi değildir; hekim tedavisinin yerini tutmaz. D vitamini için doğru yaklaşım şudur: eksiklik varsa yerine konur, eksiklik yoksa yalnız Hashimoto için takviye başlanmaz.

Eksiklik saptandığında hekim takviyenin miktarını ve süresini belirler, bir süre sonra tahlili tekrarlar. Değer yerine geldikten sonra güneş ve beslenmeyle düzeyi korumak hedeflenir. Takviyeyi kendi başınıza başlatmak ya da uzatmak yerine bu kontrol düzenini izlemek daha güvenlidir.

D vitamini tahlilini ne zaman yaptırmalıyım?

Tahlilin gerekip gerekmediğine hekiminiz karar verir. Şu durumlarda bunu hekiminize sormak yerinde olur:

• Tiroid değerleriniz dengede olduğu halde süren yorgunluk
• Kas ağrısı, kas güçsüzlüğü ya da kemik ağrısı
• Güneşe çok az çıkmak, kapalı giyinmek
• Kemik erimesi riski, menopoz dönemi
• Çölyak gibi emilimi bozan bir hastalık

Tahlil sonucunuzu yorumlarken hekiminiz mevsimi, yaşınızı ve diğer sağlık durumlarınızı da hesaba katar. Aynı kişide yaz ve kış sonuçları farklı çıkabilir. Tek bir düşük sonuç için kendi başınıza takviye almaya başlamayın.

Yorgunluğun diğer nedenleri Hashimoto ve yorgunluk yazısında anlatılıyor.

D vitamini hangi besinlerde bulunur?

Besinler tek başına eksikliği gidermeye çoğu zaman yetmez, ama günlük alıma katkı sağlar.

Balığı kızartmak yerine fırında ya da ızgarada pişirmek yağ miktarını düşük tutar. Konserve sardalya ve ton balığı da pratik bir seçenektir, tuz içeriğine dikkat edin. Kahvaltıda yumurta ve haftada birkaç akşam balık, D vitamini alımını artırmanın kolay bir yoludur.

Balık ve yumurtanın yer aldığı örnek günler Hashimoto diyet listesi sayfasında.

Güneşten D vitamini almak için nelere dikkat etmeli?

Güneş ışığının D vitamini üreten kısmı cama takılır. Bu yüzden pencere önünde oturmak D vitamini üretimini sağlamaz. Kolların ve bacakların açık olduğu kısa süreli güneşlenme daha çok işe yarar.

• Güneş yanığına yol açacak kadar uzun kalmayın, cilt kanseri riskini artırır.
• Koyu tenli kişilerde ve yaşlılarda ciltte üretim daha azdır.
• Kışın güneşin açısı düştüğü için üretim azalır, eksiklik bu aylarda daha sık görülür.

Gebelik ve emzirme döneminde D vitamini ihtiyacı ve takviye kararı hekimle konuşulur. Bu dönemdeki beslenme gebelikte Hashimoto sayfasında anlatılıyor.

Fazla D vitamini zararlı mı?

Evet. D vitamini yağda çözünür ve vücutta birikir. Uzun süre yüksek miktarda takviye almak kanda kalsiyumun yükselmesine yol açabilir. Bulantı, kusma, susama, sık idrara çıkma ve böbrek sorunları bunun belirtileri arasındadır.

• Takviyenin miktarını ve süresini hekiminiz belirler.
• Birden fazla üründe D vitamini olabilir. Multivitamin, kalsiyumlu tablet ve damla birlikte kullanılıyorsa toplam alım artar.
• Takviye kullanırken kontrol tahlilini hekiminiz ister.

D vitamini ve tiroid ilacı: kime sorulur?

D vitamininin tek başına tiroid ilacıyla etkileştiği bilinmemektedir. Ancak D vitamini çoğu zaman kalsiyumla birlikte aynı tablette satılır ve kalsiyum tiroid ilacıyla etkileşebilir. Kullandığınız ürünün etiketini eczacınıza gösterin; ilacınızla arasını ona ya da hekiminize sorun.

Takviyeler için hekiminize sorabileceğiniz sorular tiroid ilacı ve kahvaltı saati yazısında. Takviyelerle ilgili genel çerçeve için Hashimoto'da takviyeler yazısına bakabilirsiniz.

D vitamini sonucunun raporda nasıl yer aldığını ve hekimin neye bakarak yorumladığını Hashimoto tahlilleri yazısında anlattık.

Haftalık sofrada D vitamini kaynakları nasıl yer alır?

Besinler D vitamini düzeyini tek başına yükseltmeye çoğu zaman yetmez, ama düzenli bir düzen günlük alıma katkı sağlar. Aşağıdaki hafta bir örnektir.

• Haftada birkaç gün kahvaltıda 1–2 yumurta, haşlanmış ya da menemen olarak.
• Salı akşamı: fırında hamsi ya da uskumru, roka salatası ve bulgur pilavı.
• Perşembe öğlesi: konserve sardalya ya da ton balığıyla kuru fasulye piyazı veya yeşil salata.
• Cumartesi: ızgara somon ya da levrek, yanında fırın sebze.
• Etiketinde D vitamini eklendiği yazan süt ya da yoğurt, laktoz şikâyeti yoksa.

Market listesi: yumurta, hamsi, uskumru ya da sardalya, 1–2 kutu az tuzlu konserve balık, mantar, yoğurt ve yeşillik. Balığın mevsimine göre hamsi, istavrit, palamut gibi yerel türleri seçmek hem taze hem ekonomik bir yoldur.

D vitamini konusunda sık yapılan hatalar nelerdir?

• Tahlil yaptırmadan, yalnız Hashimoto tanısı nedeniyle takviyeye başlamak.
• Damla, multivitamin ve kalsiyumlu tableti aynı anda kullanıp toplam miktarı fark etmemek.
• Kalsiyum içeren D vitamini tabletini, etiketini hekime ya da eczacıya göstermeden tiroid ilacının yanında kullanmak.
• Tek bir düşük sonuca bakarak kendi başına yüksek miktarlı ürün almak.
• Pencere önünde oturmanın güneşlenme yerine geçtiğini düşünmek.
• Kontrol tahlilini yaptırmadan takviyeyi aylarca sürdürmek.

Sık sorulan sorular

Hashimoto'yum, D vitaminim düşük çıktı; yaz gelince takviyeyi kendim bırakabilir miyim?

Kendi başınıza bırakmanız önerilmez. Takviyenin ne kadar süreceğine ve ne zaman yeniden ölçüleceğine hekiminiz karar verir. Yaz aylarında güneşten üretim artar, ama kapalı alanda çalışıyorsanız bu artış sınırlı kalabilir. Kontrol tahlili sonucuna göre takviyenin sürdürülmesi ya da kesilmesi planlanır. Bu arada balık ve yumurta gibi besin kaynaklarını sofranızda tutun.

Hashimoto'yum, D vitamini takviyem ve tiroid ilacım için kime danışmalıyım?

Önce ürünün etiketine bakın. İçinde kalsiyum ya da başka mineral varsa bu mineraller tiroid ilacıyla etkileşebilir; ilacınızla arasını hekiminize ya da eczacınıza sorun. Saf D vitamini ürünlerinde de karar vermeden önce onlara danışın. Takviyeyi günün hangi öğününe koyacağınızı ve kullanacağınız miktarı da birlikte konuşabilirsiniz.

Hashimoto'yum ve kapalı giyiniyorum; D vitamini eksikliği riskim daha mı yüksek?

Evet, daha yüksek olabilir. D vitaminin çoğu güneş ışığı cilde değdiğinde üretilir; kapalı giyinmek bu üretimi azaltır. Tahlilin gerekip gerekmediğini hekiminize sorun. Balık ve yumurtayı haftalık düzeninize eklemek ve balkon ya da bahçe gibi size uygun bir alanda kollarınızı açarak kısa süre güneşlenmek seçenek olabilir.

Hashimoto'yum ve sürekli yorgunum; D vitamini takviyesi yorgunluğumu geçirir mi?

Bunu baştan söylemek mümkün değildir. Eksiklik varsa yerine konması bazı şikâyetlere yardımcı olabilir, ancak yorgunluğun tiroid değerleri, demir, B12, uyku ve stres gibi birçok nedeni vardır. Takviyeye başlamadan önce yorgunluğun nedenlerini hekiminizle birlikte değerlendirmek daha doğru bir yoldur. Tahlil sonuçlarınızı ve uyku düzeninizi birlikte götürmek bu değerlendirmeyi kolaylaştırır.

Kaynaklar

1. Wang J ve ark. Meta-analysis of the association between vitamin D and autoimmune thyroid disease. Nutrients 2015 — otoimmün tiroid hastalığında D vitamini düzeyinin daha düşük bulunması
2. Hu S, Rayman MP. Multiple Nutritional Factors and the Risk of Hashimoto's Thyroiditis. Thyroid 2017 — D vitamini ve diğer besin ögelerinin Hashimoto ile ilişkisi
3. Rayman MP. Multiple nutritional factors and thyroid disease, with particular reference to autoimmune thyroid disease. Proc Nutr Soc 2019 — D vitamini takviyesinin tiroid otoimmünitesine etkisine ilişkin kanıtın sınırlılığı
4. Jonklaas J ve ark. Guidelines for the Treatment of Hypothyroidism (ATA). Thyroid 2014 — kalsiyum içeren ürünlerin tiroid ilacıyla etkileşimi