Hashimoto'da saç dökülmesi ve beslenme

Tarakta ve duş giderinde artan saçlar, Hashimoto'da (halk arasında haşimato) sık dile getirilen şikâyetlerden biridir. Nedeni çoğu zaman tek değildir; tiroid değerleri, demir depoları ve tabağınızdaki protein birlikte ele alınır.

Hashimoto saç dökülmesi yapar mı?

Evet, yapabilir. Tiroid az çalıştığında saçın büyüme döngüsü yavaşlar; saçlar incelir, kurur ve daha kolay dökülür. Tiroid değerleri ilaçla dengelendiğinde bu dökülme çoğu kişide zamanla azalır. Değerler normal olduğu hâlde dökülme sürüyorsa başka nedenlere bakmak gerekir. Günde bir miktar saç teli dökülmesi herkeste olağandır; dikkat edilecek olan, sizin için alışılmışın üstüne çıkan ve haftalarca süren dökülmedir.

Tiroid değerlerim normal, saçım neden hâlâ dökülüyor?

• Demir eksikliği: ferritin (demir deposu) düşükse saç dökülmesi görülebilir. Hashimoto'lularda demir eksikliği daha sık olabilir.
• B12 eksikliği: yorgunlukla birlikte saç ve tırnak sorunlarına eşlik edebilir.
• Yetersiz protein: saç telinin yapı taşı proteindir; öğünlerde protein azsa saç bundan etkilenebilir.
• Hızlı kilo kaybı: çok düşük kalorili diyetlerden birkaç ay sonra yoğun dökülme görülebilir.
• Diğer nedenler: doğum sonrası dönem, stres, bazı ilaçlar ve deri hastalıkları. Bunları hekiminiz, gerekirse dermatoloji uzmanı değerlendirir.

Saç dökülmesinde hangi tahliller istenir?

Hekiminiz genellikle tiroid değerlerinize, ferritine, B12'ye ve D vitaminine bakar. Eksiklik varsa tedavisini hekiminiz düzenler; beslenme bu tedaviye eşlik eder. Ayrıntılar demir ve B12 eksikliği yazısında.

Saç dökülmesinde beslenmede neye dikkat edilir?

• Her öğünde protein: kahvaltıda 1 yumurta ve kibrit kutusu kadar peynir; öğle ve akşam avuç içi kadar et, tavuk, balık ya da 1 porsiyon kuru baklagil; yanında 1 kâse yoğurt.
• Demir kaynakları: kırmızı et, mercimek, nohut, kuru fasulye ve yeşil yapraklı sebzeler. Haftada 1–2 kez kırmızı et, 2–3 kez kuru baklagil birçok kişi için uygun bir sıklıktır.
• C vitaminiyle eşleştirmek: mercimek çorbasına limon sıkmak, kuru fasulyenin yanına yeşil biber ya da domatesli salata koymak bitkisel demirin emilimini artırır.
• Çay ve kahveyi öğünden ayırmak: ikisi de demirin emilimini azaltabilir; yemekle birlikte değil, öğün aralarında içmek işe yarar.
• Çok düşük kalorili diyetlerden kaçınmak: kilo verirken hafif bir kalori açığı yeterlidir; ayrıntı kilo vermek için Hashimoto diyeti sayfasında.

Bitkisel besinlerdeki demir, etteki demire göre vücuda daha az geçer; bu yüzden baklagili C vitaminiyle eşleştirmek et yemeyenlerde daha da değerlidir. Kıyma ve tavuğun içi pembe kalmayacak biçimde pişmesi, yumurtanın sarısının katılaşması gıda güvenliği açısından gereklidir. Ciğer demirden zengindir, ama çok fazla A vitamini içerdiği için gebelikte ve gebelik planlayanlarda önerilmez.

Saç dökülmesinde bir günlük örnek menü nasıl olur?

• Kahvaltı: 1 tam pişmiş haşlanmış yumurta, kibrit kutusu kadar beyaz peynir, domates, yeşil biber, 1–2 dilim tam buğday ekmeği. Demir eksikliğiniz varsa çayı öğün arasına bırakın.
• Öğle: 1 porsiyon yeşil mercimek ya da nohut yemeği, limonlu yeşil salata, 1 kâse yoğurt.
• Ara öğün: 1 portakal ya da 2 mandalina ve 2 tam ceviz.
• Akşam: avuç içi kadar ızgara balık ya da 3–4 ızgara köfte, zeytinyağlı sebze yemeği, yeşil salata.

Bu bir örnektir; size uygun düzen kilonuza, tahlillerinize ve günlük temponuza göre kurulur. Daha fazla örnek için Hashimoto diyet listesi sayfasına bakabilirsiniz.

Saç dökülmesinde haftalık alışveriş listesine neler girer?

• Protein: yumurta, yoğurt, beyaz peynir, tavuk, haftada 2 kez balık (hamsi, sardalya, palamut).
• Demir: yağsız kıyma ya da kuşbaşı, yeşil ve kırmızı mercimek, nohut, kuru fasulye.
• Yeşil yapraklılar: ıspanak, pazı, roka, maydanoz.
• C vitamini: limon, portakal, mandalina, yeşil ve kırmızı biber, domates.
• Ara öğün: ceviz, badem, fındık ve mevsim meyvesi.

Kuru baklagilleri akşamdan suya yatırıp ıslatma suyunu dökmek gaz ve şişkinliği azaltmaya yardımcı olabilir. Pişmiş yemeği oda sıcaklığında uzun süre bekletmeyin; ılıdıktan sonra kapalı kapta buzdolabına kaldırın, 1–2 gün içinde ve iyice ısıtarak tüketin.

Biyotin ve saç vitaminleri işe yarar mı?

Biyotin eksikliği seyrek görülür; eksiklik yokken takviyenin saç dökülmesine yararını gösteren güçlü bir kanıt yoktur. Ayrıca biyotin bazı tiroid tahlillerini yanıltabilir ve sonucu olduğundan farklı gösterebilir. Biyotin içeren bir saç-tırnak ürünü kullanıyorsanız tahlilden önce hekiminize ve laboratuvara söyleyin.

Saç için satılan karışık vitamin ürünleri için de durum benzerdir; bu ürünlere hekiminize sormadan başlamayın. Demir, B12 ya da D vitamini eksikliği tahlille saptanırsa tedavisini hekiminiz düzenler. Demir ve kalsiyum içeren ürünler tiroid ilacıyla etkileşebilir; ilacınızla arasını hekiminize ya da eczacınıza sorun. Genel bilgi Hashimoto'da takviyeler yazısında.

Tiroid ilacına başladıktan sonra saç dökülmesi sürer mi?

İlaç başladıktan sonraki ilk aylarda bazı kişiler saç dökülmesinin sürdüğünü fark eder. Saçın büyüme döngüsü yavaş işlediği için tiroid değerleri düzelse bile saçın toparlanması aylar alabilir. Dökülme uzun süre devam ediyorsa ya da artıyorsa ilacınızı kendiniz değiştirmeyin; hekiminize söyleyin, değerleriniz yeniden ölçülsün.

Ne zaman hekime başvurmalı?

Dökülme ani ve yoğunsa, saçta yer yer para büyüklüğünde açıklıklar oluştuysa ya da kaş ve kirpikler de dökülüyorsa vakit kaybetmeden hekime başvurun. Saç derisinde kızarıklık, kaşıntı, pullanma ya da ağrı varsa dermatoloji uzmanının değerlendirmesi gerekir. Dökülmeye yorgunluk, çarpıntı, nefes darlığı ya da solukluk eşlik ediyorsa hekiminize başvurun; kansızlık açısından tahlil gerekebilir.

Beslenme saç dökülmesinin tedavisi sayılmaz; eksikliklerin düzelmesine ve genel sağlığa katkı sağlar. Beslenme düzeni Hashimoto'nun çaresi değildir; hekim tedavisinin yerini tutmaz.

Saç dökülmesinde sık sorulan çinko konusu, besinleri ve takviyenin riskleriyle birlikte Hashimoto'da çinko yazısında.

Sık sorulan sorular

Hashimoto'm var, ferritinim düşük çıktı; pekmez, kuru üzüm ve ıspanakla yükseltebilir miyim?

Tek başına bu besinlerle yükseltmek çoğu zaman mümkün olmaz. Bitkisel kaynaklardaki demir vücuda daha az geçer; pekmez ve kuru üzüm demir açığını kapatacak kadar yenirse fazla şeker de getirir. Eksikliğin tedavisini hekiminiz düzenler. Sofrada kırmızı et, mercimek, nohut ve kuru fasulyeye yer verin; yanlarına limon, biber ya da domates ekleyin, çayı yemekten sonraya bırakın.

Hashimoto'm var ve kilo vermeye çalışıyorum; saçım dökülmeden nasıl zayıflayabilirim?

Yavaş ve dengeli bir kilo kaybı saç açısından daha güvenlidir. Öğün atlamayın, her öğünde yumurta, yoğurt, et, balık ya da baklagil gibi bir protein kaynağı bulunsun. Tek tip besine dayanan ve çok düşük kalorili diyetlerden uzak durun. Size uygun enerji miktarını diyetisyeninizle belirleyin; dökülme artarsa hekiminize haber verin.

Hashimoto'm var, et yemiyorum; saçım için demiri ve proteini nereden alabilirim?

Kuru baklagiller, yumurta, yoğurt ve peynir temel kaynaklarınız olur. Mercimek, nohut ve kuru fasulyeyi haftada birkaç kez pişirin; yanına limonlu salata ya da biber ekleyin. Hayvansal besin yemeyenlerde B12 eksikliği sık görülür; tahlilini hekiminizden isteyin. Ayrıntılar vejetaryen ve vegan beslenenler sayfasında.

Hashimoto yüzünden dökülen saçlarım geri gelir mi, ne kadar sürer?

Çoğu kişide neden giderildiğinde saçlar yavaş yavaş toparlanır, ama herkes için söz verilemez. Saç yavaş uzadığı için farkı görmek aylar alabilir. Tiroid değerlerinin dengelenmesi ve varsa demir ya da B12 eksikliğinin giderilmesi ilk adımlardır. Uzun süren, artan ya da açıklık bırakan dökülmede dermatoloji uzmanına da görünün.

Kaynaklar

1. Hu S, Rayman MP. Multiple Nutritional Factors and the Risk of Hashimoto's Thyroiditis. Thyroid 2017 — demir, selenyum ve diğer besin ögelerinin Hashimoto ile ilişkisi
2. Danailova Y ve ark. Nutritional Management of Thyroiditis of Hashimoto. Int J Mol Sci 2022 — Hashimoto'da beslenme yönetimi
3. Li D ve ark. Association of Biotin Ingestion With Performance of Hormone and Nonhormone Assays in Healthy Adults. JAMA 2017 — biyotinin tahlil sonuçlarını yanıltması
4. Jonklaas J ve ark. Guidelines for the Treatment of Hypothyroidism (ATA). Thyroid 2014 — demir ve kalsiyum içeren ürünlerin tiroid ilacıyla etkileşimi
5. NHS. Underactive thyroid (hypothyroidism) — tiroidin az çalışmasının belirtileri
6. NHS. Foods to avoid in pregnancy — gebelikte ciğer ve az pişmiş besinler
7. T.C. Sağlık Bakanlığı. Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER) — besin grupları ve porsiyonlar