Hashimoto'da alkol içilir mi?

Düğün, kutlama, arkadaş sofrası: alkol konusu çoğu zaman bir davetle gündeme gelir. Hashimoto'da (halk arasında haşimato) bu soruya verilen yanıtlar "tek damla bile yasak" ile "alkol tiroidi korur" arasında savrulur. İkisi de eldeki bilgiyi doğru yansıtmaz.

Hashimoto'da alkol yasak mı?

Hashimoto tanısı tek başına alkolü yasaklamaz. Ama bu, alkolün sizin için uygun olduğu anlamına da gelmez. İçip içmeyeceğiniz karaciğerinizin durumuna, kullandığınız diğer ilaçlara ve gebelik planınıza bağlıdır; bu kararı hekiminizle birlikte verin.

Öte yandan alkol hiçbir sağlık kuruluşunun "için" dediği bir içecek değildir. Az içmek çok içmekten, hiç içmemek az içmekten daha güvenlidir. İçmiyorsanız Hashimoto için başlamanız gerekmez.

"Alkol Hashimoto'dan korur" haberi doğru mu?

Bu haberin dayandığı çalışma Danimarka'da yapılmış bir vaka-kontrol araştırmasıdır. Araştırmada ölçülü alkol tüketenlerde belirgin otoimmün hipotiroidi (tiroidin az çalışması) daha seyrek görülmüştür. Bulgu ilginçtir, ama iki sınırı vardır.

Birincisi, çalışma gözlemseldir. İçenlerle içmeyenler arasındaki fark alkolden değil, yaşam biçimindeki başka etkenlerden kaynaklanıyor olabilir; neden-sonuç ilişkisi kurulamaz. İkincisi, çalışma hastalığın ortaya çıkışına bakmıştır. Tanı almış birinde alkolün antikorları düşürdüğü ya da hastalığın gidişini yavaşlattığı gösterilmemiştir.

Aynı araştırma grubunun sonraki derlemesi bu ilişkiyi iyot ve tütünle birlikte yeniden ele alır; dayandığı veri yine gözlemseldir. Alkolün bilinen zararları ortadayken tiroid için içmeye başlamak ya da miktarı artırmak akılcı olmaz. Kısacası bu haber içmek için bir gerekçe sayılmaz.

Alkol tiroid ilacını etkiler mi?

Alkolün tiroid ilacınızla (levotiroksin) ve kullandığınız diğer ilaçlarla birlikte alınıp alınamayacağını eczacınıza ya da hekiminize sorun. Gündelik hayatta sorun çoğu zaman dolaylı yoldan çıkar:

• Geç yatılan gecenin sabahında ilaç unutulur ya da saati kayar.
• Mide bulantısı ve kusma olursa ilacın emilip emilmediği belirsizleşir.
• Uzayan akşam yemeği ve geç yatılan gece, ertesi günün kalkış ve kahvaltı düzenini de kaydırır.

İlacınızı her koşulda hekiminizin tarif ettiği biçimde alın; davet ya da geç biten gecelerde nasıl davranacağınızı önceden ona sorun. Kahvaltı düzeniyle ilgili beslenme önerileri tiroid ilacı ve kahvaltı saati yazısında.

Alkol Hashimoto şikâyetlerini nasıl etkiler?

Hashimoto'da sık duyulan şikâyetlerin birkaçı alkolle ağırlaşabilir.

• Yorgunluk ve uyku: alkol uykuya dalmayı kolaylaştırır gibi görünür, ama gecenin ikinci yarısında uykuyu böler. Ertesi gün hissedilen bitkinlik, tiroid kaynaklı yorgunlukla karışır. Bu konu Hashimoto'da yorgunluk yazısında.
• Kilo: içkiler sıvı kaloridir ve tok tutmaz. Yanındaki kızartma, çerez ve gece yarısı atıştırması hesaba eklenir.
• Ödem: tuzlu meze ve çerez ertesi sabah yüzde ve ellerde şişlik yapar.
• Mide: reflü ve mide yanması olanlarda alkol şikâyeti artırır.
• Kan şekeri: yemek yemeden içilen alkol kan şekerini düşürebilir; insülin direnci ya da diyabeti olanlar için bu ayrıca önemlidir.

Moral bozukluğu ve kaygı da Hashimoto'da görülebilir. Alkol o an rahatlatıyor gibi olsa da ertesi gün bu duyguları koyulaştırabilir.

İçmeye karar verdiyseniz nelere dikkat etmelisiniz?

Alkolün güvenli sayılan bir miktarı yoktur. Hekiminiz bir engel görmediyse ve yine de içecekseniz zararı azaltmak için:

• Seyrek için ve miktarı az tutun.
• Alkolü yemeksiz içmeyin; önce yemek yiyin.
• Her kadehin yanına bir bardak su koyun.
• Şekerli kokteyl, likör ve meyve sulu karışımlar ayrıca şeker yükü taşır.
• Mezeyi seçin: zeytinyağlılar, cacık, haydari, közlenmiş sebze, ızgara balık. Kızartma, tuzlu çerez ve hamur işini az alın.
• Geç saate kalan bir geceden sonra ertesi günün kalkış ve kahvaltı saatini önceden planlayın; telefondaki hatırlatıcıyı o güne göre güncelleyin.
• Alkol aldıysanız araç kullanmayın.

Balık ağırlıklı bir sofranın Hashimoto açısından artıları Hashimoto'da balık yazısında anlatılıyor.

Glutensiz beslenenler hangi içkilere dikkat eder?

Çölyak hastalığınız varsa ya da hekim önerisiyle glutensiz besleniyorsanız bira sizin için uygun değildir; arpadan yapılır ve gluten içerir. Alkolsüz bira da aynı gruptadır. Şarap ve rakı gibi üzümden yapılan içkiler gluten içermez. Aromalı ve karışık hazır içkilerde etiketi okuyun.

Hashimoto'da glutenin yeri ve kimlerin glutensiz beslenmesi gerektiği Hashimoto ve gluten yazısında.

Kimler hiç alkol kullanmamalı?

• Gebeler, gebelik planlayanlar ve emzirenler
• Karaciğer hastalığı ya da pankreas iltihabı öyküsü olanlar
• Alkolle etkileşen ilaç kullananlar: bazı uyku ilaçları, ağrı kesiciler, antidepresanlar ve diyabet ilaçları bu gruptadır; kendi ilacınızı eczacınıza sorun
• Alkol bağımlılığı öyküsü olanlar
• 18 yaşından küçükler

Bu gruplardan birindeyseniz "bir kadehten bir şey olmaz" ısrarına uymak zorunda değilsiniz; nedenini açıklamanız da gerekmez. Hashimoto'da gerçekten sınırlanan besinlerin listesi Hashimoto'da yasak yiyecekler yazısında toplanmıştır.

Alkol yerine sofrada ne içilebilir?

Davet sofrasında elinizde bir bardak olması çoğu zaman yeterlidir. Limon dilimli maden suyu, buzlu ve naneli su, ayran ya da soğuk demlenmiş şekersiz bitki çayı iyi seçeneklerdir. Şalgam suyu sevilir ama tuzludur; ödeminiz varsa bir küçük bardakla yetinin. Meyve suyu ve gazlı içecekler şeker yükü taşır. Sıcak ve soğuk çay seçenekleri için Hashimoto'da çay yazısına bakabilirsiniz.

Ne zaman hekime başvurmalı?

Alkolü azaltmak istediğiniz hâlde azaltamıyorsanız, sabahları içme ihtiyacı duyuyorsanız ya da yakınlarınız miktardan kaygılanıyorsa aile hekiminizle konuşun; bu, yardım alınabilen bir durumdur. Kan tahlilinde karaciğer değerleriniz yüksek çıktıysa alkolü bırakıp hekiminize danışın.

Az miktarda alkolden sonra bile çarpıntı, bayılma hissi ya da şiddetli baş ağrısı oluyorsa ve içki yüzünden tiroid ilacınızı sık atlıyorsanız bunu da bir sonraki kontrolü beklemeden bildirin.

Sık sorulan sorular

Hashimoto'm var, haftada bir akşam yemekte bir kadeh şarap içiyorum; bırakmam gerekir mi?

Hashimoto tek başına bırakmanızı gerektiren bir neden değildir. Öte yandan alkolün güvenli sayılan bir miktarı da yoktur; bırakmak isterseniz tiroidiniz açısından bir kaybınız olmaz. Gebelik planlıyorsanız, karaciğer değerleriniz yüksekse ya da alkolle etkileşen bir ilaç kullanıyorsanız durum değişir; kararı hekiminizle birlikte verin.

Hashimoto hastasıyım, akşam alkol aldığım günün sabahında tiroid ilacımı içebilir miyim?

İlacınızı kendi kararınızla atlamayın; hekiminizin tarif ettiği düzeni sürdürün. Alkollü bir geceden sonra sık görülen sorun, geç kalkınca günün düzeninin kayması ve ilacın unutulmasıdır. Ertesi sabahın kalkış ve kahvaltı saatini önceden planlamak işe yarar. Gece kustuysanız ya da kafanız karıştıysa ne yapacağınızı hekiminize ya da eczacınıza danışın.

Hashimoto'yum ve glutensiz besleniyorum; bira içebilir miyim?

Normal bira arpadan yapıldığı için gluten içerir; çölyak hastalığınız varsa içmeyin. "Glutensiz" etiketli biralar ayrı üretilir; şişenin üzerindeki ibareyi ve içindekiler listesini kontrol edin. Şarap ve rakı gluten içermez. Glutensiz beslenmeniz hekim önerisiyle değil kendi tercihinizse, bira konusundaki kararı şikâyetlerinize göre diyetisyeninizle birlikte verebilirsiniz.

Hashimoto'da alkol anti-TPO antikorlarımı yükseltir mi?

Bunu gösteren bir veri bilinmiyor. Alkolün antikorları düşürdüğü de gösterilmiş değildir; gözlemsel bir çalışmadaki bulgu, tanı almış kişiler için öneri anlamına gelmez. Antikor düzeyi zaten tek başına izlenen bir hedef değildir. Hekiminiz TSH ve serbest T4 değerlerinize bakar; alkol kararını da genel sağlığınıza göre verin.

Kaynaklar

1. Carlé A ve ark. Moderate alcohol consumption may protect against overt autoimmune hypothyroidism: a population-based case-control study. Eur J Endocrinol 2012 — ölçülü alkol tüketimi ile otoimmün hipotiroidi arasındaki ilişki (gözlemsel vaka-kontrol çalışması)
2. Laurberg P ve ark. Prevention of autoimmune hypothyroidism by modifying iodine intake and the use of tobacco and alcohol is manoeuvring between Scylla and Charybdis. Hormones 2013 — iyot, tütün ve alkolün otoimmün hipotiroidi riskiyle ilişkisi (gözlem verisine dayanan derleme)
3. Jonklaas J ve ark. Guidelines for the treatment of hypothyroidism: prepared by the American Thyroid Association task force on thyroid hormone replacement. Thyroid 2014 — tiroid ilacının düzenli alınması
4. American Thyroid Association. Hashimoto's Thyroiditis — Hashimoto hastalığının izlemi ve tiroid ilacı