Hashimoto'da akşam yemeğinde ne yenir? Örnek tabaklar
Hashimoto'da akşam yemeği için ayrı bir yasak listesi yoktur. Tabağın yarısı sebze, çeyreği protein, kalan çeyreği bulgur ya da baklagil olursa çoğu ev yemeği bu düzene oturur. Zeytinyağlı sebze, fırında balık ya da tavuk, mercimek çorbası ve yoğurt sık kullanılan seçeneklerdir. Tiroid ilacınız akşam saatindeyse akşam yemeğiyle arasını hekiminize ya da eczacınıza sorun.
Akşam yemeği birçok evde günün en kalabalık ve en geç öğünüdür. Gün boyu ayaküstü geçiştirilen öğünlerin açığı da genellikle bu sofrada kapatılmaya çalışılır. Hashimoto (halk arasında haşimato) ile yaşıyorsanız akşam için özel bir yemek pişirmeniz gerekmez; evde pişen tencereyi nasıl tabağa koyduğunuz daha belirleyicidir.
Hashimoto'da akşam yemeği tabağı nasıl kurulur?
Gözle bölmek yeterli. Tabağın yarısına sebze yemeği ya da salata, çeyreğine protein, kalan çeyreğine bulgur, pilav ya da kuru baklagil koyun. Yanına bir kâse yoğurt ya da cacık eklenebilir. Bu, sitedeki Hashimoto diyet listesi sayfasındaki örnek günlerde kullandığımız düzenle aynıdır.
Bu tabağın Hashimoto'ya özgü bir yanı yok; sebzesi, balığı ve zeytinyağı bol, Akdeniz tipine yakın bir sofradır. Hashimoto'da beslenmeyi ele alan derlemeler de genel çerçeve olarak bu düzeni öne çıkarır. Yemek antikorları düşürmez, ilacın yerini tutmaz; amaç dengeli ve sürdürülebilir bir akşam öğünüdür.
Hashimoto'da akşam yemeğinde ne yenir? Yedi örnek tabak
Hepsi evde bilinen yemekler. Miktarlar örnektir; kendi porsiyonunuzu diyetisyeniniz ayarlar.
- Zeytinyağlı taze fasulye günü: 1 porsiyon zeytinyağlı taze fasulye, avuç içi kadar ızgara tavuk, 1 kâse cacık.
- Balık günü: fırında hamsi ya da ızgara sardalya, bol roka ve soğan salatası, 1 dilim tam buğday ekmeği. Hangi balığın ne sıklıkla yeneceği Hashimoto'da balık yazısında.
- Baklagil günü: 1 kepçe nohut ya da kuru fasulye, 4 yemek kaşığı bulgur pilavı, çoban salata.
- Çorbalı gün: 1 kâse mercimek çorbası, kıymalı ıspanak, 1 kâse yoğurt.
- Köfte günü: 3 ızgara ya da fırın köfte, közlenmiş biber ve patlıcan, 1 bardak ayran.
- Yorgun akşam: iki yumurtalı, tam pişmiş sebzeli omlet ya da menemen, yeşillik, 1 dilim ekmek.
- Etsiz gün: zeytinyağlı pırasa ya da kereviz, yanında yoğurt ve bir avuç haşlanmış yeşil mercimekli salata.
Brokoli, lahana ve karnabahar da akşam sofrasına rahatça girer. Pişmiş hâlde, olağan miktarda yendiklerinde kaçınmanız için bir neden yoktur.
Akşam yalnız çorba ve salata yeterli mi?
Hafif olsun diye akşamı bir kâse sebze çorbası ve salatayla geçirenler sık sık gece yeniden acıkır. Nedeni çoğu zaman tabakta protein olmamasıdır. Çorbayı mercimekli ya da yoğurtlu seçmek, salataya haşlanmış yumurta, ton balığı, lor ya da nohut eklemek aynı hafifliği korur ve öğünü daha doyurucu yapar.
Tersi de olur: gün boyu az yiyip akşam sofrasında iki tabak yemek. Bunu önlemenin yolu akşamı kısmak değil, öğleyi ve ikindiyi boş geçmemektir.
Akşam yemeğinde pilav, makarna ya da ekmek yenir mi?
Yenir. Hashimoto'da akşam için ayrı bir karbonhidrat yasağı yoktur. Belirleyici olan miktardır: 4–6 yemek kaşığı pilav ya da makarna, yanında ekmek olmadan; ya da pilav yoksa 1–2 ince dilim ekmek. Bulgur ve tam buğday ekmeği lif bakımından daha zengin seçeneklerdir. Ölçülerin ayrıntısı pirinç, bulgur ve makarna yazısında.
Akşam yemeği saat kaçta yenmeli?
Herkese uyan bir saat yok; işten dönüş, çocukların düzeni ve yatma saatiniz belirler. Genel bir ölçü şudur: yatmaya çok yakın saatte yenen büyük ve yağlı bir öğün uykuya dalmayı zorlaştırabilir. Eve geç geliyorsanız tabağı küçültün, kızartma ve hamur işi yerine çorba, yoğurt ve sebze yemeği seçin. Akşam düzeninin uykuyla ilişkisini Hashimoto'da uyku yazısında anlattık.
Tiroid ilacının hangi saatte kullanılacağına hekiminiz karar verir; farklı düzenler çalışmalarda da incelenmiştir. İlacınız akşam saatindeyse akşam yemeğiyle ve varsa gece atıştırmasıyla arasını hekiminize ya da eczacınıza sorun. İlacın saatini kendiniz değiştirmeyin.
Yemekten sonra tatlı ya da meyve yenir mi?
Akşam yemeğinden sonra bir porsiyon meyve çoğu düzene sığar: bir orta boy elma, bir küçük muz ya da bir avuç çilek gibi. Sorun genellikle çay yanında gelen bisküvi, kek ve kuruyemiş tabağının farkına varmadan büyümesidir. Tatlıyı her akşamın değil, haftanın belirli bir gününün parçası yapmak işi kolaylaştırır. Çayı açık demleyin; koyu çay bazı kişilerde uykuyu geciktirebilir.
Hafta içi akşamları için önceden ne hazırlanır?
Akşam yemeğini zorlaştıran şey çoğu zaman saat yedide mutfağa yorgun girmektir. Hafta sonu yapılan kısa bir hazırlık hafta içi akşamlarını kolaylaştırır:
- Nohut ve kuru fasulyeyi haşlayıp porsiyonlara bölerek dondurun.
- Bir tencere zeytinyağlı sebze yemeği pişirin; kapalı kapta buzdolabında saklayın.
- Yeşillikleri yıkayıp kurulayın, kâğıt havlu serili kapta saklayın.
- Köfte harcını yoğurup çiğ hâlde tek sıra dondurun; pişirirken ortası pembe kalmasın.
Pişen yemeği ocağın üstünde bekletmeyin; ılıyınca kapalı kapta buzdolabına kaldırın. Yalnız yiyeceğiniz kadarını, içi de buharı tütecek kadar ısıtın. Pilav oda sıcaklığında beklemeye en az dayanan yemeklerdendir: çabuk soğutup dolaba koyun, bir kez ısıtın, artanı yeniden ısıtmayın. Dondurduğunuz köfteyi ve baklagili tezgâhta değil, buzdolabında çözdürün. Haftanın akşamlarını önceden yazmak için haftalık öğün planı şablonunu kullanabilirsiniz.
Ne zaman hekime başvurmalı?
Akşam yemeğinden sonra tekrarlayan bazı şikâyetler beslenme düzeninden çok altta yatan bir duruma işaret edebilir:
- Hemen her akşam yemekten sonra belirgin şişkinlik, karın ağrısı ya da ishal
- Yatınca artan göğüste yanma ve ağza acı su gelmesi
- Yutarken takılma hissi ya da boyunda yeni fark edilen şişlik
- Gece çarpıntı, terleme ya da uykudan açlıkla uyanma
- Yeme düzeniniz değişmediği hâlde kilonuzun belirgin biçimde artması ya da azalması
Sık sorulan sorular
Hashimoto'yum; akşam altıdan sonra hiçbir şey yememem gerekir mi?
Hayır, böyle bir kural yok. Hashimoto için belirli bir saatten sonra yemeyi yasaklayan bir öneri bilmiyoruz. Belirleyici olan ne kadar ve ne yediğinizdir. Eve geç geliyorsanız öğünü atlamak yerine tabağı küçültün ve hafif seçenekleri tercih edin. İlacınız akşam saatindeyse yemek saatini hekiminize danışın.
Hashimoto hastasıyım, akşam yemeği yerine yalnız yoğurt ve meyve yesem olur mu?
Arada bir olabilir, her akşamın düzeni olarak eksik kalır. Yoğurt ve meyve protein ve lif verir, ama sebze ile demir kaynakları tabakta yer almaz. Gece yeniden acıkıyorsanız bu öğün size az geliyor demektir. Hafif bir akşam istiyorsanız mercimek çorbası, salata ve yoğurt daha dengeli bir seçenektir.
Tiroid ilacım akşam saatinde; akşam yemeği için kime sormalıyım?
İlacınızı yazan hekime ya da eczacınıza sorun; akşam yemeğiyle ilacınızın arasını onlar belirler. Akşam yemeğinin saatini ve yemekten sonra bir şey yiyip yiyemeyeceğinizi de o görüşmede netleştirin. Süt, yoğurt ve kalsiyum ya da demir içeren takviyeler tiroid ilacıyla etkileşebildiği için bunları da aynı görüşmede konuşun.
Hashimoto'm var; ailem için pişirdiğim yemeği ben de yiyebilir miyim, yoksa ayrı yemek mi yapmalıyım?
Çoğu zaman aynı tencere yeter. Sebze yemeği, baklagil, ızgara et ya da balık ve salata zaten önerilen düzenin içindedir. Değişen şey tabağınızdaki oranlardır: sebze ve salata büyük, pilav ve ekmek ölçülü. Çölyak ya da laktoz intoleransı gibi eşlik eden bir durumunuz varsa ayrıntıyı diyetisyeninizle planlayın.
Kaynaklar
- NHS. The Eatwell Guide — öğünde sebze, protein ve tahıl dengesi
- Danailova Y ve ark. Nutritional Management of Thyroiditis of Hashimoto. Int J Mol Sci 2022 — Hashimoto'da genel beslenme düzeni
- NHS. How to get to sleep — yatmaya yakın saatte büyük öğünün uykuya etkisi
- Bolk N ve ark. Effects of evening vs morning levothyroxine intake: a randomized double-blind crossover trial. Arch Intern Med 2010 — tiroid ilacının gece alınmasını inceleyen çalışma