Hashimoto'da laktozsuz mu, süt ürünlü beslenme mi?
Hashimoto ile laktoz intoleransı (süt şekerini sindirememe) birlikte olabilir; şikâyetiniz varsa laktozsuz ürünler ya da az laktozlu yoğurt ve peynir seçilir. Şikâyetiniz yoksa süt ürünleri yasak değildir ve kalsiyumun değerli bir kaynağıdır. İki durumda da süt ürünleriyle tiroid ilacınızın arasını hekiminize ya da eczacınıza sorun.
Yan yana karşılaştırma
Laktozsuz beslenme süt ürünlerini çıkarmak anlamına gelmez; laktozu azaltılmış ürünleri ve doğal olarak az laktozlu seçenekleri kullanır. Süt ürünlü beslenmede ise süt, yoğurt, ayran ve peynir olağan miktarda sofrada kalır.
Laktoz intoleransında sorun süt şekerini parçalayan enzimin azlığıdır. Mayalanma sırasında laktozun bir kısmı parçalandığı için yoğurt, kefir ve olgun peynir çoğu kişide sütten daha rahat sindirilir. Şikâyet bu yüzden genellikle süt içince belirginleşir.
| Ölçüt | Laktozsuz beslenme | Süt ürünlü beslenme |
|---|---|---|
| Ne çıkar | Normal süt ve laktozu yüksek ürünler; yerine laktozsuz süt, yoğurt, olgun peynir | Hiçbir şey çıkmaz |
| Ne kadar kısıtlayıcı | Az; marketlerde laktozsuz ürün kolay bulunur | Yok |
| Araştırmalar ne diyor | Laktoz intoleransı olan Hashimoto'lularda laktoz kısıtlaması sonrası TSH (tiroidi uyaran hormon) düşüşü bildirildi | Laktoz intoleransı olmayan kişide süt ürünlerinin tiroide zararı gösterilmedi |
| İlaçla uyumu | Laktozsuz süt de kalsiyum içerir; ilaçla arası hekime ya da eczacıya sorulur | Kalsiyum ilaçla etkileşebilir; süt ürünleriyle ilacın arası hekime ya da eczacıya sorulur |
| Eksiklik riski | Laktozsuz ürünler kullanılırsa düşük; süt ürünleri tamamen bırakılırsa kalsiyum ve D vitamini azalır | Düşük |
| Sürdürülebilirlik | Yüksek | Yüksek |
| Kime uygun | Sütten sonra şişkinlik, gaz, ishal yaşayanlar | Şikâyeti olmayanlar |
| Kime uygun değil | Şikâyeti olmadan yalnız duyduğu için süt ürünlerini kesmek isteyenler | Belirgin laktoz şikâyeti olanlar; süt proteini alerjisi olanlar |
Hangisi kime? Karar ağacı
- Sütten sonra şişkinlik ya da ishal oluyorsa: laktozsuz ürünlere geçin, şikâyeti not edin. Süt ürünleriyle ilgili ayrıntı Hashimoto ve süt ürünleri yazısında.
- Yoğurt ve peyniri sorunsuz yiyebiliyorsanız: yalnız sütü azaltmanız yeterli olabilir. Mayalı yoğurt ve olgun peynirde laktoz daha azdır.
- Laktozu kendi başınıza denemek istiyorsanız: iki-üç hafta laktozsuz ürün kullanıp şikâyetlerinizi not edin, sonra küçük miktarda sütü geri ekleyin. Fark belirginse laktozsuz düzende kalın, fark yoksa olağan süt ürünlerine dönün.
- Hiçbir şikâyetiniz yoksa: süt ürünleri sofrada kalır; ilacınızla kahvaltının arasını hekiminize ya da eczacınıza sorun.
- Çölyak tanınız da varsa: bağırsak iyileşene kadar laktoz şikâyeti eşlik edebilir. Bu grup için öneriler çölyak olanlar sayfasında.
- Laktozsuz ürünlere geçtiğiniz hâlde şikâyet sürüyorsa: sorun laktoz dışında bir yerde olabilir. Birkaç hafta not tutun ve hekiminize gösterin.
- Menopozdaysanız ya da kemik sağlığınız için kaygınız varsa: süt ürünlerini kesmeden laktozsuz seçeneklere geçin. Ayrıntı menopozda Hashimoto sayfasında.
İkisinin de uygun olmadığı durumlar
Bazı durumlarda sorun laktozdan kaynaklanmaz. Beslenme düzeni Hashimoto'nun çaresi değildir, hekim tedavisinin yerini tutmaz; süt ürünleriyle ilgili karar şikâyete göre verilir.
- Süt proteini alerjisi varsa laktozsuz ürün de uygun değildir; kalsiyum başka kaynaklardan planlanır. Susam, yeşil yapraklı sebzeler, kuru baklagil ve kalsiyum eklenmiş içecekler bu kaynaklar arasındadır.
- Şikâyet süt dışındaki yiyeceklerle de sürüyorsa çölyak ya da başka bir bağırsak sorunu hekimle araştırılır.
- Süt ürünü hiç tüketmeyen kişide kalsiyum ve D vitamini durumu diyetisyenle gözden geçirilir.
- Kalsiyum takviyesi kullanılıyorsa takviye kararını hekim verir; ilacınızla arasını hekiminize ya da eczacınıza sorun.
- Bitkisel içecekler (badem, yulaf, soya sütü) süt yerine kullanılabilir. Kalsiyum eklenmiş olanlar ve soya sütü tiroid ilacıyla etkileşebilir; ilacınızla aralarını eczacınıza sorun.
Kaynaklar
- Asik M ve ark. Decrease in TSH levels after lactose restriction in Hashimoto's thyroiditis patients with lactose intolerance. Endocrine 2014 — laktoz intoleransı olan Hashimoto'lularda laktoz kısıtlaması ve TSH
- Singh N, Singh PN, Hershman JM. Effect of calcium carbonate on the absorption of levothyroxine. JAMA 2000 — kalsiyumun tiroid ilacının emilimine etkisi
- Jonklaas J ve ark. Guidelines for the Treatment of Hypothyroidism. Thyroid 2014 — ilacın besin ve takviyelerden ayrı alınması