Haşimato'da brokoli lahana ve karnabahar yenir mi?

Haşimato (Hashimoto tiroiditi) tanısından sonra "lahana tiroide dokunur" sözünü duymayan kalmaz. Bu söz yüzünden kapuska, karnabahar kızartması ve brokoli çorbası birçok evde tencereden çıkıyor. Oysa mesele sebzenin kendisinde değil; miktarında ve nasıl hazırlandığında.

Aşağıda bu sebzelerin mutfakta nasıl pişirileceğini, haftaya nasıl dağıtılacağını ve hangi alışkanlığın gereksiz olduğunu okuyacaksınız.

Guatrojen nedir, brokoli ve lahana neden konuşulur?

Guatrojen, tiroidin iyotu kullanmasını zorlaştırabilen doğal bitki maddelerine verilen addır. Turpgillerde bulunur: brokoli, beyaz ve kırmızı lahana, karnabahar, Brüksel lahanası, karalahana, şalgam, turp ve roka.

Bu sebzelerdeki maddeleri ölçen bir derleme, brokoli ve lahananın sofrada yenen porsiyonlarının tiroidin iyot alımını düşürmesi beklenen düzeyin altında kaldığını bildirdi. Sorun, iyot eksikliği olan birinin çok büyük miktarı uzun süre çiğ tüketmesiyle gündeme gelir. Türkiye'de sofra tuzu iyotlu satılır, kaya tuzu ve gurme tuzlarda etikete bakın; ayrıntı tuz ve iyot sayfasında.

"Yenir mi, ne kadar yenir" sorusunun araştırma tarafı kardeş sitemizdeki Hashimoto'da brokoli ve lahana (yeni sekmede açılır) rehberinde.

Brokoli, lahana ve karnabahar nasıl pişirilir?

Isı, bu maddelerin bir bölümünü azaltır. Haşlama suyuna da bir kısmı geçer. Türk mutfağının bildik yöntemleri bu yüzden zaten uygundur; yeni bir teknik öğrenmeniz gerekmez.

• Brokoli: Çiçeklerine ayırın, kaynayan suyun üzerindeki süzgeçte 5–6 dakika buharda tutun. Rengi canlı yeşil kalmalı. Üzerine zeytinyağı, limon ve ezilmiş sarımsak gezdirin.
• Karnabahar: Çiçekleri zeytinyağı, pul biber, zerdeçal ve bir tutam tuzla harmanlayın; 200 derece fırında 25 dakika, kenarları kızarana dek pişirin. Yanına sarımsaklı yoğurt yakışır.
• Kapuska: Yarım lahanayı iri doğrayın. Bir soğanı zeytinyağında çevirin, bir yemek kaşığı salça, lahana ve yarım çay bardağı bulgur ekleyin; kısık ateşte 30 dakika pişirin.
• Lahana sarması: Yaprakları kaynar suda 3–4 dakika haşlayın, haşlama suyunu dökün, sonra sarın.
• Karalahana çorbası: Yaprakları ince kıyıp mısır unu ve önceden haşlanıp yumuşamış barbunyayla en az 30 dakika kaynatın.

Sebzeyi lapa edene kadar haşlamayın; C vitamini suya geçer, tadı da kaçar. Diri kalacak kadar pişirmek hem lezzet hem besin değeri için yeterlidir. Adım adım yemekler ana yemekler sayfasında, karnabahar ve brokoli çorbası çorbalar sayfasında.

Haftada kaç kez yenir, porsiyon ne kadar olmalı?

Haşimato için belirlenmiş bir üst sınır yoktur. Pişmiş sebzede bir porsiyon, dört beş yemek kaşığı ya da bir kepçe kadardır. Bunu bir öğünün sebzesi sayın.

Örnek bir haftada pazartesi kapuska, çarşamba fırın karnabahar, cumartesi buharda brokoli olabilir. Aradaki günlerde kabak, taze fasulye, ıspanak, pırasa ve havuçla dönüşümlü gidin. Çeşit artınca tek bir sebzenin yükü kendiliğinden azalır. Tabağın geri kalanını nasıl dolduracağınızı Haşimato'da ne yemeli sayfasında bulabilirsiniz.

Çiğ lahana salatası, turşu ve yeşil smoothie olur mu?

Yemeğin yanında bir kase kırmızı lahana salatası, birkaç dal roka ya da iki üç turp sorun yaratmaz. Salatayı limon, zeytinyağı ve bir tutam iyotlu tuzla tatlandırmak yeterlidir.

Gereksiz olan, tek sebzeyi kür gibi kullanmaktır: her sabah bir sürahi çiğ lahana suyu ya da avuç avuç çiğ karalahanayla hazırlanan smoothie. Yeşil içecek seviyorsanız ıspanak, salatalık, maydanoz ve elmayla hazırlayın; turpgilleri tencereye bırakın.

Lahana turşusu yenebilir, ancak tuzu yüksektir. Bir öğünde iki üç çatal yeter; elleriniz ve ayak bilekleriniz kolay şişiyorsa daha da azaltın. Fermente yiyeceklerin sindirimdeki yeri için bağırsak sağlığı yazısına bakabilirsiniz.

Hafta içi yoğun günlerde nasıl hazırlanır?

Pazar günü yarım saat ayırmak haftayı kurtarır. Bir brokoliyi ve yarım karnabaharı çiçeklerine ayırıp buharda diri pişirin, soğutup cam saklama kabında buzdolabına kaldırın. Üç gün içinde şöyle kullanabilirsiniz:

• İşe götürülen öğle kabı: haşlanmış brokoli, nohut, lor peyniri, zeytinyağı ve limon
• On dakikalık akşam yemeği: karnabaharı yumurta ve dereotuyla tavada mücver gibi pişirin
• Çorba: brokoliyi bir patates ve bir soğanla kaynatıp blenderdan geçirin, üzerine yoğurt ekleyin

Kırmızı lahanayı ince kıyıp limon ve tuzla ovarak kavanoza koyarsanız buzdolabında üç dört gün salata olarak hazır bekler. Mesaiye göre kurulmuş başka örnekler çalışanlar için menü sayfasında.

Gaz ve şişkinlik yapmaması için ne yapılır?

Turpgiller liflidir, bazı kişilerde gaz yapar. Mutfakta birkaç küçük önlem işe yarar:

• Porsiyonu küçük başlatın, birkaç haftada büyütün.
• Kapuska ve karnabahar yemeğine kimyon ya da rezene tohumu ekleyin.
• Lahanayı ilk haşlama suyunu dökerek pişirin.
• Yanında yoğurt ya da cacık bulundurun, yemeği yavaş çiğneyin.
• Akşam geç saatte değil, öğle yemeğinde yemeyi deneyin.

Bu sebzeler nasıl seçilir ve saklanır?

Brokolinin çiçekleri sıkı ve koyu yeşil olmalı; sararmışsa bayattır. Karnabahar lekesiz ve krem renginde, lahana ise elde ağır ve yaprakları gıcır olmalı. Yıkamadan, kâğıt havluya sarıp buzdolabının sebzeliğinde tutun; brokoli üç dört gün, lahana iki hafta dayanır.

Fazla aldıysanız brokoli ve karnabaharı çiçeklerine ayırıp iki dakika haşlayın, soğuk suya alın, kurulayıp buzluk poşetinde dondurun. Hafta içi akşamlarında çorbaya ve soteye doğrudan atılır. Mevsim listesini alışveriş listesi sayfasından izleyebilirsiniz.

Ne zaman hekime başvurmalı?

Boynunuzun ön tarafında şişlik, yutarken takılma hissi ya da ses kısıklığı fark ederseniz sebzeyi kesmekle uğraşmayın, hekiminize görünün. İlacınızı düzenli aldığınız hâlde yorgunluk, üşüme ve kabızlık artıyorsa bunun yanıtı tabakta değil tahlildedir. Bu yazı genel bilgi içindir, kişiye özel değildir.

Brokoliyi pişmiş hâliyle sofraya koymanın kolay bir yolu için tek tepside sebzeli tavuk tarifine bakabilirsiniz.

Yeşil yapraklı sebzeyi tencerede pişirmenin bir örneği nohutlu ıspanak tarifi yazısında.

Sık sorulan sorular

Haşimatom var, haftada üç akşam brokoli ya da karnabahar pişiriyorum; tiroidime zarar verir mi?

Vermesi beklenmez. Pişmiş ve bir porsiyon kadar yenen brokoli ile karnabaharın tiroidi olumsuz etkilediği gösterilmemiştir. Sofranızda iyotlu tuz kullanıyorsanız haftada üç akşam rahatlıkla yiyebilirsiniz. Diğer günlerde kabak, fasulye ve ıspanak gibi farklı sebzelere yer vermek tabağı çeşitlendirir. Porsiyonu bir kepçe pişmiş sebze olarak düşünebilirsiniz.

Haşimatom var, tiroid ilacımı içtiğim sabah brokolili omlet yiyebilir miyim?

Yiyebilirsiniz; brokoliye özel bir ilaç yasağı yoktur. Ancak lifli ve doyurucu bir kahvaltı ilaca çok yakın yenirse emilimi azaltabilir. İlacı suyla alın, hekiminizin söylediği süreyi (genellikle 30–60 dakika) bekleyin, omleti sonra pişirin. Bu kural bütün kahvaltılar için geçerlidir. Brokoliyi akşamdan haşlayıp saklarsanız sabah iki dakikada hazır olur.

Haşimatom var, lahana turşusunu çok seviyorum; her gün yemem sakıncalı mı?

Turşunun sakıncası lahanadan değil tuzundan gelir. Her gün büyük bir tabak yemek tuz alımını yükseltir, ödemi ve tansiyonu artırabilir. Öğün başına iki üç çatal, haftanın birkaç günü makul bir ölçüdür. Turşuyu yemeden önce sudan geçirmek tuzun bir bölümünü uzaklaştırır. Ev turşusunda tuzu tarifin altına düşürmeyin; tuz turşuyu bozulmaktan korur.

Haşimatom var, karnabaharı çiğ mi pişmiş mi yemem daha doğru olur?

Pişmiş yemek daha rahat bir seçimdir. Isı, guatrojen maddelerin bir bölümünü azaltır; pişmiş karnabahar ayrıca daha az gaz yapar. Salataya birkaç çiğ çiçek eklemenizde sakınca yoktur. Kaçınılacak olan, büyük miktarda çiğ turpgili her gün içecek ya da salata olarak tüketmektir. Pişirme yöntemi olarak buhar ya da fırın yeterlidir.

Kaynaklar

1. Felker P ve ark. Concentrations of thiocyanate and goitrin in human plasma, their precursor concentrations in brassica vegetables, and associated potential risk for hypothyroidism. Nutr Rev 2016 (yeni sekmede açılır) — turpgillerdeki guatrojen miktarı ve olağan porsiyonlardaki risk
2. NHS — Iodine (yeni sekmede açılır) — iyot ihtiyacı ve kaynakları
3. NHS — Eatwell Guide (yeni sekmede açılır) — tabakta sebze payı ve çeşitlilik
4. NHS — Salt (yeni sekmede açılır) — turşu gibi tuzlu yiyeceklerde ölçü

Hazırlayan: Dyt. Şeyma Türkoğlu Vural · Son güncelleme: 13 Kasım 2026 · Site editörü: dyt.seymaturkoglu@gmail.com

İlgili rehberler

• Haşimato hastası nasıl beslenmeli?
• Haşimato kahvaltısı
• Haşimato tarifleri
• Haftalık menü
• Tahlil sonuçları
• Haşimato ile yaşam
• Hamilelikte haşimato
• Danışmanlık